ვახტანგ IV
1442–1446
წარმოშობა და ოჯახი
ვახტანგ IV ბაგრატიონთა სამეფო დინასტიის წარმომადგენელი იყო. იგი საქართველოს გამოჩენილი მეფის, ალექსანდრე I დიდისა და მისი პირველი მეუღლის, დულანდუხტის უფროსი ძე გახლდათ. სამეფო ოჯახის პოლიტიკური კავშირების განსამტკიცებლად, ვახტანგ IV-მა ცოლად შეირთო სვანთა ერისთავის ასული — სوانთა მთავრის ქალიშვილი დედოფალი თათული.
ტახტზე ასვლა
ვახტანგ IV-მა საქართველოს სამეფო ტახტი 1442 წელს დაიკავა მას შემდეგ, რაც მამამისმა, ალექსანდრე I დიდმა, ნებაყოფლობით უთხრა უარი მეფობაზე და ბერად აღიკვეცა. ვახტანგმა ქვეყნის სათავეში ჩაიბარა ისეთი სახელმწიფო, რომელსაც მამის პერიოდში საფუძვლიანი ეკონომიკური და სულიერი აღორძინება ჰქონდა განცდილი, თუმცა რეგიონში გეოპოლიტიკური საფრთხეები კვლავ არსებობდა.
შიდა პოლიტიკა
ვახტანგ IV-ის მმართველობა მიმართული იყო მამის მიერ დამკვიდრებული ცენტრალიზებული პოლიტიკური კურსის შენარჩუნებისაკენ. თუმცა, მისი მეფობის პერიოდში სამეფო კარზე უკვე იგრძნობოდა შიდა დაძაბულობისა და სეპარატისტული ტენდენციების გაღვივების ნიშნები, რასაც ხელს უწყობდა მისი ძმების (დემეტრესა და გიორგის) მხრიდან ძალაუფლებისთვის ბრძოლის მცდელობები.
საგარეო პოლიტიკა
საგარეო ასპარეზზე ვახტანგ IV ცდილობდა შეენარჩუნებინა სტაბილურობა და დაეცვა ქვეყნის ინტერესები მეზობელი თურქმანული გაერთიანებების მხრიდან მომდინარე მუდმივი საფრთხეების პირობებში.
ომები და მნიშვნელოვანი ბრძოლები
ვახტანგ IV-ის მმართველობის პერიოდში ყველაზე მნიშვნელოვანი სამხედრო დაპირისპირება დაკავშირებულია შავი ცხვრის თურქმანების (კარა-კოიუნლუს) მმართველთან, ჯაჰან-შაჰთან. 1444 წელს ჯაჰან-შაჰი დიდი ლაშქრით შემოიჭრა საქართველოს საზღვრებში და ახალციხის მიმართულებით დაიძრა. ვახტანგ IV-მა სასწრაფოდ შეკრიბა ლაშქარი და ახალციხესთან მტერს მძიმე და სისხლიანი ბრძოლა გაუმართა. ბრძოლა ფრედ დასრულდა — ღამის მოახლოების გამო მხარეები დაიშალნენ, რის შემდეგაც ჯაჰან-შაჰმა უკან დაიხია და საქართველოს საზღვრები დატოვა.
მისი მმართველობის პერიოდში მომხდარი მნიშვნელოვანი მოვლენები
ახალციხის ბრძოლა (1444): საქართველოს ლაშქრის წარმატებული წინააღმდეგობა თურქმანთა მმართველის, ჯაჰან-შაჰის წინააღმდეგ. ძმათა შორის დაპირისპირების დასაწყისი: ვახტანგის გარდაცვალებამდე პერიოდში ქვეყანაში გამოიკვეთა სამეფო ტახტის პრეტენდენტთა შორის შიდა კონფლიქტები, რამაც შემდგომში საქართველოს დაშლის პროცესს შეუწყო ხელი.
გარდაცვალება და მემკვიდრეობა
ვახტანგ IV მოულოდნელად გარდაიცვალა 1446 წელს, მეფობიდან სულ რამდენიმე წლის შემდეგ. იგი დაკრძალეს გელათის მონასტერში. ვინაიდან მას შვილი არ დარჩენია, მისი გარდაცვალების შემდეგ ქვეყანაში მწვავე დინასტიური კრიზისი და ტახტისთვის ბრძოლა დაიწყო მის ძმებს — დემეტრესა და გიორგი VIII-ს შორის.
მისი ისტორიული მნიშვნელობა
ვახტანგ IV-ის ხანმოკლე მმართველობა გარდამავალი და რთული ეტაპი იყო. მიუხედავად იმისა, რომ მან წარმატებით იბრძოლა გარეშე მტრის წინააღმდეგ ახალციხესთან, მისი ნაადრევი გარდაცვალება საბედისწერო აღმოჩნდა საქართველოს ერთიანი სამეფოსთვის, რადგან სწორედ ამ პერიოდიდან დაიწყო ფეოდალური დაქუცმაცებისა და სამეფოს დაშლის შეუქცევადი პროცესი.
წყაროები
წყარო მალე დაემატება.