კონსტანტინე I
1407–1412
წარმოშობა და ოჯახი
კონსტანტინე I წარმოსდგებოდა ბაგრატიონთა სამეფო დინასტიიდან. იგი იყო საქართველოს ძლიერი და სახელგანთქმული მეფის, ბაგრატ V დიდისა და მისი მეუღლის — ტრაპიზონის იმპერატორის ასული ანა კომნენოსის ძე. სამეფო დინასტიისა და პოლიტიკური კავშირების განსამტკიცებლად, კონსტანტინემ ცოლად შეირთო ნათია (ნათელა), რომელიც იყო ცხუმის ერისთავის, კახაბერ ქორიძის ასული. ამ ქორწინებით მეფემ კიდევ უფრო გაიმყარა პოზიციები დასავლეთ საქართველოს ძლიერ ფეოდალურ წრეებთან. კონსტანტინესა და ნათიას სამი შვილი შეეძინათ: მომავალი მეფე ალექსანდრე I დიდი, ისტორიაში ცნობილი პრინცი გიორგი და ბაგრატი.
ტახტზე ასვლა
კონსტანტინე I-მა საქართველოს სამეფო ტახტი 1407 წელს დაიკავა, მის მიერვე ბრძოლის ველზე დაღუპული ძმის, გიორგი VII-ის შემდეგ. იგი ქვეყნის სათავეში ჩაუდგა თემურ ლენგისა და სხვა მომთაბარე დამპყრობლების მიერ დანგრეული, დასუსტებული და ეკონომიკურად დაცარიელებული სახელმწიფოს აღდგენის რთულ პერიოდში.
შიდა პოლიტიკა
კონსტანტინე I-მა თავისი მმართველობის პირველივე წლებიდან აქტიური ნაბიჯები გადადგა ქვეყნის შიდა ცხოვრების მოსაწესრიგებლად. მისი ძირითადი ძალისხმევა მიმართული იყო მრავალწლიანი ომებისა და თემურ ლენგის შემოსევების შედეგად განადგურებული ეკონომიკის გამოცოცხლებისა და ცენტრალური ხელისუფლების განმტკიცებისკენ. მან მოახერხა ქვეყნის სხვადასხვა კუთხეში დარღვეული მართვის ბერკეტების აღდგენა და ფეოდალური არისტოკრატიის მორჩილებაში მოყვანა.
საგარეო პოლიტიკა
საგარეო ასპარეზზე კონსტანტინე I მკაცრ და დამოუკიდებელ პოლიტიკას ატარებდა. მიუხედავად იმისა, რომ საქართველომ წინა ათწლეულებში უზარმაზარი ზარალი განიცადა, ახალმა მეფემ უარი თქვა გარე ძალების წინაშე დამორჩილებაზე და ცდილობდა რეგიონში ქართული სამეფოს გავლენისა და პოზიციების აღდგენას.
ომები და მნიშვნელოვანი ბრძოლები
კონსტანტინე I-ის მეფობა მჭიდროდ არის დაკავშირებული თურქმანული ტომების გაერთიანებების წინააღმდეგ ბრძოლებთან. განსაკუთრებით მწვავე იყო დაპირისპირება შავი ცხვრის თურქმანების (კარა-კოიუნლუს) მმართველთან, ყარა-იუსუფთან. კონსტანტინემ აქტიური საომარი მოქმედებები წამოიწყო ქვეყნის სამხრეთ საზღვრების დასაცავად და დაკავებული ტერიტორიების განსათავისუფლებლად. მის მმართველობაში ყველაზე დრამატული და საბედისწერო აღმოჩნდა 1412 წლის ჩალაბირის ბრძოლა. ამ ბრძოლაში ქართველთა არმია დაუპირისპირდა ყარა-იუსუფის ურიცხვ ძალებს. მიუხედავად ქართველი მეომრებისა და თავად მეფის თავდადებისა, ბრძოლა საქართველოსთვის ტრაგიკულად დასრულდა: უთანასწორო შეტაკებისას მტერმა გაიმარჯვა, ხოლო თავად მეფე კონსტანტინე I, მის ძმასთან — გიორგისთან, და მრავალ ქართველ დიდებულთან ერთად ტყვედ ჩავარდა.
ტერიტორიული ცვლილებები და სამეფოს გაფართოება/შემცირება
კონსტანტინე I ცდილობდა წინა წლებში დაკარგული ტერიტორიების დაბრუნებას და სამეფოს საზღვრების სტაბილიზაციას, თუმცა რეგიონში არსებულმა მძიმე სამხედრო-პოლიტიკურმა ფონმა და მისმა ტრაგიკულმა დატყვევებამ არ მისცა საშუალება სრულად აღედგინა ძველი საზღვრები.
რელიგია, კულტურა და განათლება
მიუხედავად მცირეხანიანი და მძიმე მმართველობისა, კონსტანტინე I დიდ ყურადღებას აქცევდა რელიგიურ ცხოვრებასა და ქვეყნის სულიერ მხარეს. მის დროს ქართული ეკლესია აქტიურად ერთვებოდა ქვეყნის აღდგენით პროცესებში და ინარჩუნებდა თავის ერთიანობასა და ძალაუფლებას.
გარდაცვალება და მემკვიდრეობა
1412 წელს, ყარა-იუსუფის ტყვეობაში ყოფნისას, კონსტანტინე I და მისი თანმხლები პირები (მათ შორის მისი ძმა გიორგი და სხვა ქართველი დიდებულები) სიკვდილით დასაჯეს მას შემდეგ, რაც მეფემ უარი თქვა პოლიტიკურ დათმობებზე. ყარა-იუსუფის ბრძანებით მეფე და მისი თანამებრძოლები სასტიკად შეიპყრეს და სიცოცხლეს გამოასალმეს. კონსტანტინეს ცხედარი მოგვიანებით სამშობლოში გადმოასვენეს და დაკრძალეს სვეტიცხოვლის საპატრიარქო ტაძარში. მისი გარდაცვალების შემდეგ საქართველოს სამეფო ტახტი მისმა უფროსმა შვილმა, ალექსანდრე I დიდმა დაიკავა.
მისი ისტორიული მნიშვნელობა
კონსტანტინე I ისტორიაში შევიდა როგორც მტკიცე ხასიათის მქონე მონარქი, რომელმაც სიცოცხლე შესწირა საქართველოს დამოუკიდებლობასა და ინტერესებს. მიუხედავად მისი ტრაგიკული აღსასრულისა, მისმა მმართველობამ ხელი შეუწყო ქვეყნის ფეხზე დადგომას თემურ ლენგის შემოსევების შემდეგ და საფუძველი ჩაუყარა იმ ეკონომიკურ-პოლიტიკურ აღმავლობას, რომელიც მისმა ძემ და მემკვიდრემ, ალექსანდრე I დიდმა განაგრძო.
გიორგი VII — საქართველოს მეფე, კონსტანტინე I-ის ძე და წინამორბედი
ალექსანდრე I დიდი — საქართველოს მეფე, კონსტანტინე I-ის ძე და მემკვიდრე
წყაროები
წყარო მალე დაემატება.