დავით I
1601–1602
წარმოშობა და ოჯახი
დავითი წარმოდგენილია ბაგრატიონთა სამეფო დინასტიიდან. იგი იყო კახეთის ტრაგიკულად დაღუპული მეფის, ალექსანდრე II-ისა და დედოფალ თინათინის ძე. დავითს ჰყავდა მეუღლე, ხოლო მისი ყველაზე ცნობილი და გამორჩეული შვილი იყო მომავალში დიდი მოწამე და მეფე — თეიმურაზ I.
ტახტზე ასვლა
დავით I ტახტზე 1601 წელს, სამეფო კარზე მომხდარი შიდა პოლიტიკური გადატრიალების შედეგად ავიდა. ვინაიდან მამამისი, ალექსანდრე II, ქვეყნის მართვასა და რთულ გეოპოლიტიკურ ვითარებას ვეღარ აწყობდა, დავითმა მამა აიძულა ბერად შემდგარიყო და ძალაუფლება საკუთარ ხელში აიღო. ქვეყანაში ძალაუფლების ამგვარმა ცვლილებამ დროებითი არეულობა გამოიწვია.
შიდა პოლიტიკა და წინააღმდეგობის დაძლევა
ახალგაზრდა მეფეს მმართველობისთანავე მოუწია შიდა სეპარატიზმთან ბრძოლა. მის წინააღმდეგ შეთქმულება მოაწყო საკუთარმა ძმამ, გიორგიმ. დავითმა დროულად გამოავლინა ეს ზრახვები, დააპატიმრა ძმა და მკაცრი ზომები მიიღო — შეთქმულებაში მონაწილე 17 არისტოკრატი სიკვდილით დასაჯა. ამ არეულობით სარგებლობა სცადა არაგვის ერისთავმა ნუგზარმა, რომელმაც ცენტრალურ ხელისუფლებას უარი უთხრა მორჩილებაზე. დავით I-მა წარმატებული ლაშქრობით დაიმორჩილა გამდგარი ერისთავი და სამეფოს ერთიანობა აღადგინა. საგარეო პოლიტიკა და ურთიერთობები სხვა სახელმწიფოებთან საგარეო ასპარეზზე დავითი აგრძელებდა წინამორბედების კურსს და ცდილობდა რუსეთის სახელმწიფოსთან დიპლომატიური კავშირების გამყარებას. მისი მმართველობის პერიოდში კახეთში ჩამოვიდნენ რუსეთის ცარის, ბორის გოდუნოვის ელჩები (ნაშჩოკინი და ლეონტიევი). მათ მეფეს რუსეთის ერთგულების ახალი „ფიცის წიგნი“ მიაღებინეს, რითაც კახეთმა კიდევ ერთხელ დაადასტურა ჩრდილოეთის მიმართულებით დაცვის ძიება.
რელიგია, კულტურა და ლიტერატურული მოღვაწეობა
პოლიტიკური საქმეების გარდა, დავით I შესანიშნავი განათლებითა და ლიტერატურული ნიჭით გამოირჩეოდა. მას დიდი წვლილი მიუძღვის ქართულ მწერლობაში: მან სპარსულიდან (ქაშეფისეული ვერსიიდან) თარგმნა ცნობილი საკაცობრიო ძეგლის, „ქილილა და დამანას“ დასაწყისი ნაწილი (კერძოდ, თარგმანი ვახტანგ VI-ის ცნობით „კუსა და მორიელის“ არაკამდე გრძელდება). მისი თარგმანი გამოირჩევა კარგი, გამართული ქართული პროზით.
გარდაცვალება და მემკვიდრეობა
დავით I მოულოდნელად გარდაიცვალა 1602 წლის 21 ოქტომბერს, ზუსტად იმ დროს, როდესაც კახეთში რუსი ელჩები იმყოფებოდნენ. მისი გარდაცვალება მოუმზადებელი აღმოჩნდა სამეფოსთვის, რის შემდეგაც კახეთის ტახტი კვლავ მისმა დაბრუნებულმა მამამ, ალექსანდრე II-მ დაიკავა.
მნიშვნელოვანი თარიღები
1601 — სამეფო გადატრიალება, ალექსანდრე II-ის ბერად აღკვეცა და დავით I-ის ასვლა კახეთის ტახტზე. 1602 (21 ოქტომბერი) — დავით I-ის მოულოდნელი გარდაცვალება.
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
ალექსანდრე II — კახეთის მეფე, დავით I-ის მამა. თეიმურაზ I — დავით I-ის ძე, მომავალში კახეთისა და ქართლ-კახეთის მეფე. ნუგზარ არაგვის ერისთავი — კახეთის მეფეს განდგომილი და შემდგომში დამორჩილებული დიდმოხელე. ბორის გოდუნოვი — რუსეთის ცარი, რომლის ელჩებმაც დავითს ერთგულების ფიცი ჩამოართვეს.
წყაროები
წყარო მალე დაემატება.