სიმონ I
XVII ს. ბოლო
წარმოშობა და ოჯახი
სიმონ I ალექსანდრე IV-ის უკანონო ძე იყო. მამის, ალექსანდრე IV-ის, 1695 წელს დაღუპვის შემდეგ სიმონი ქართლის მეფე ერეკლე I-ის კარზე იზრდებოდა. სწორედ იქიმყოფებოდა იგი მაშინ, როდესაც იმერეთის ტახტისთვის ბრძოლა კვლავ გამწვავდა. სიმონის მეუღლე იყო გიორგი-მალაქია აბაშიძის ასული ანა. ამ ქორწინებას მნიშვნელოვანი პოლიტიკური მნიშვნელობა ჰქონდა, რადგან აბაშიძეთა საგვარეულო იმერეთის პოლიტიკაში ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი ძალა იყო. 1701 წელს სიმონის მკვლელობაც გიორგი-მალაქია აბაშიძის პოლიტიკურ გეგმებს უკავშირდება. HHeritage Sites
ტახტზე ასვლა
1698 წელს იმერეთის ტახტზე არჩილ II ავიდა. არჩილის გამეფება ოსმალეთის ინტერესებს ეწინააღმდეგებოდა, რადგან ოსმალეთი იმერეთის სამეფოზე საკუთარ გავლენას ცდილობდა. ოსმალეთის ხელისუფლებამ არჩილის წინააღმდეგ მოქმედება გადაწყვიტა და ახალციხის ფაშას დაავალა იმერეთში მისთვის სასურველი მეფის დამკვიდრება. არჩევანი სიმონზე შეჩერდა. იგი ერეკლე I-ის კარიდან ახალციხეში გაიგზავნა, რის შემდეგაც ახალციხის ფაშისა და იმერეთის თავადთა ნაწილის მხარდაჭერით სიმონი იმერეთის მეფედ დასვეს. NNational Library of Georgia+1
მეფობის პირველი პერიოდი
სიმონის ხელისუფლება თავიდანვე სუსტი აღმოჩნდა. დასავლეთ საქართველოს მთავრები მნიშვნელოვან დამოუკიდებლობას ინარჩუნებდნენ, ხოლო იმერეთის თავადების ნაწილი მეფის ხელისუფლებას სათანადოდ არ ემორჩილებოდა. ამ ვითარებაში სიმონმა თავი უსაფრთხოდ ვერ იგრძნო და ქართლში წავიდა. იმერეთის ფაქტობრივი მართვა გიორგი- მალაქია აბაშიძემ და მისმა ასულმა თამარმა გადაიბარეს. თამარი მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ფიგურა გახდა დამოგვიანებით ლიპარტიანზე დაქორწინდა. NNational Library of Georgia+1 ამგვარად, სიმონის მეფობა ფორმალურად გრძელდებოდა, მაგრამ იმერეთის სამეფოში რეალური ძალაუფლება სულ უფრო მეტად გიორგი-მალაქია აბაშიძისა და მის გარშემო გაერთიანებული პოლიტიკური ჯგუფის ხელში გადადიოდა.
ბრძოლა ძალაუფლებისთვის
სიმონის წინააღმდეგ ძლიერი პოლიტიკური ძალა გიორგი- მალაქია აბაშიძე იყო. აბაშიძემ თანდათან იმდენად გაიმყარა პოზიციები, რომ იმერეთის სამეფოს პოლიტიკური და ფინანსური რესურსების მნიშვნელოვანი ნაწილი მის კონტროლში აღმოჩნდა. სიმონის მდგომარეობა გარკვეულწილად მამია III გურიელის გაძლიერებამ შეცვალა. მამია გურიელმა სიმონის მხარე დაიჭირა და მისი მხარდაჭერა ოსმალეთის სერასკირ ოსმან ფაშას პოლიტიკასაც უკავშირდებოდა. ამგვარად, იმერეთის ტახტისათვის ბრძოლაში კვლავ ჩაერთო როგორც გურიის სამთავრო, ისე ოსმალეთის სამხედრო-პოლიტიკური ძალა.
ოსმალეთის გავლენა
სიმონის გამეფება და მისი პოლიტიკური მდგომარეობა პირდაპირ იყო დაკავშირებული ოსმალეთის იმპერიის დასავლეთ საქართველოსადმი პოლიტიკასთან. ოსმალეთისთვის მნიშვნელოვანი იყო იმერეთში ისეთი მმართველის არსებობა, რომელიც მის გავლენას არ დაუპირისპირდებოდა. თუმცა მხოლოდ საგარეო მხარდაჭერა საკმარისი არ აღმოჩნდა. იმერეთის ძლიერი თავადები და დასავლეთ საქართველოს მთავრები საკუთარი ინტერესების შესაბამისად მოქმედებდნენ. ამის გამო სიმონმა რეალური ხელისუფლების განმტკიცება ვერ შეძლო. ## სახელმწიფოებრივი მდგომარეობა სიმონის მეფობის პერიოდში იმერეთის სამეფოში ცენტრალური ხელისუფლება უკიდურესად დასუსტებული იყო. სამეფო ხელისუფლების გვერდით დამოუკიდებლად მოქმედებდნენ ძლიერი ფეოდალური საგვარეულოები და დასავლეთ საქართველოს მთავრები. განსაკუთრებით გაძლიერდა გიორგი-მალაქია აბაშიძის გავლენა. იგი თანდათან იმერეთის ფაქტობრივ მმართველად იქცა და სიმონის სამეფო ხელისუფლება მხოლოდ ფორმალურ დონეზე დარჩა. ეს მდგომარეობა საბოლოოდ სიმონის წინააღმდეგ შეთქმულებითა და მისი მკვლელობით დასრულდა.
უკანასკნელი წლები და გარდაცვალება
1701 წელს სიმონ I მოკლეს. მისი მკვლელობა გიორგი-მალაქია აბაშიძის პოლიტიკურ გეგმებს უკავშირდებოდა. იმავე პერიოდში აბაშიძეთა გავლენა იმერეთში კიდევ უფრო გაძლიერდა. სიმონის გარდაცვალების შემდეგ იმერეთის სამეფოში ფაქტობრივი ხელისუფლება გიორგი-მალაქია აბაშიძის ხელში გადავიდა. მომდევნო წლებში სწორედ აბაშიძე იყო იმერეთის სამეფოს მთავარი პოლიტიკური მმართველი, მიუხედავად იმისა, რომ ფორმალურად მეფის ტიტულს არ ატარებდა.
ისტორიული მნიშვნელობა
სიმონ I-ის მეფობა იმერეთის სამეფოს პოლიტიკური დაშლისა და ცენტრალური ხელისუფლების დასუსტების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ეპიზოდია. მისი ტახტზე აყვანა ოსმალეთის ჩარევით მოხდა, მაგრამ ამ მხარდაჭერამ ვერ უზრუნველყო მისი რეალური ძალაუფლების განმტკიცება.სიმონის მეფობის ისტორია განსაკუთრებით კარგად აჩვენებს, თუ რამდენად დიდი გავლენა ჰქონდათ XVII საუკუნის ბოლოს იმერეთის პოლიტიკაზე ძლიერ თავადებს. მეფის ტახტის არსებობის მიუხედავად, ქვეყნის რეალური მართვისთვის ერთმანეთს ებრძოდნენ სხვადასხვა ფეოდალური დაჯგუფებები, ხოლო მათ უკან ხშირად იდგნენ ოსმალეთის, ქართლისა და დასავლეთ საქართველოს სხვა პოლიტიკური ძალების ინტერესები. 1701 წელს სიმონის მკვლელობამ ეს პოლიტიკური კრიზისი ვერ დაასრულა. პირიქით, იმერეთში გიორგი-მალაქია აბაშიძის ძალაუფლება კიდევ უფრო გაძლიერდა და დაიწყო პერიოდი, როდესაც სამეფოს ფაქტობრივად ძლიერი ფეოდალური მმართველი აკონტროლებდა.
მნიშვნელოვანი თარიღები
1698 — სიმონ I იმერეთის მეფედ დასვეს. 1698–1701 — სიმონ I-ის მეფობის პერიოდი. 1701 — სიმონ I მოკლეს.
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
ალექსანდრე IV — იმერეთის მეფე და სიმონ I-ის მამა. ერეკლე I — ქართლის მეფე, რომლის კარზეც სიმონი იზრდებოდა. გიორგი-მალაქია აბაშიძე — იმერეთის ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი ფეოდალი და სიმონის მთავარი პოლიტიკური მოწინააღმდეგე. ანა აბაშიძე — გიორგი-მალაქია აბაშიძის ასული და სიმონ I-ის მეუღლე. მამია III გურიელი — გურიის მთავარი, რომელიც სიმონის მხარეს გადავიდა.ოსმან ფაშა — ოსმალეთის სერასკირი, რომლის მხარდაჭერამაც სიმონის პოზიციების გაძლიერებაში მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა.
წყაროები
წყარო მალე დაემატება.