გიორგი III
XVII ს. ბოლო (გურიელთა შტო)
წარმოშობა და ოჯახი
გიორგი III გურიელი გურიელთა საგვარეულოს წარმომადგენელი და ქაიხოსრო I გურიელის ძე იყო. 1664 წელს მან გურიის სამთავროს სათავეში მოიპოვა ძალაუფლება და 1684 წლამდე გურიის მთავრად დარჩა. NNational Library of Georgia+1გიორგი III-ის პოლიტიკური საქმიანობა მჭიდროდ იყო დაკავშირებული იმერეთის სამეფოსთან და დასავლეთ საქართველოს სხვა სამთავროებთან. გურიის მთავრის სტატუსით იგი აქტიურად მონაწილეობდა იმ პერიოდის ფეოდალურ ბრძოლებში.
გურიის მთავარი
გიორგი III გურიის მთავარი 1664 წელს გახდა. მისი მმართველობის პერიოდში გურიის სამთავრო დასავლეთ საქართველოს პოლიტიკურ ბრძოლებში მნიშვნელოვან ძალად რჩებოდა. გიორგიმ სამთავროს შენარჩუნება ოსმალეთის პოლიტიკური გავლენის პირობებში შეძლო. იგი ახალციხის ფაშასთან ახლო ურთიერთობას ინარჩუნებდა და ოსმალეთის ხელისუფლებასთან ურთიერთობაში მოხერხებულ პოლიტიკას ატარებდა. ეს კავშირი მოგვიანებით მის მიერ იმერეთის ტახტის დაკავებაშიც მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა. NNational Library of Georgia+1 გიორგი III აქტიურად მონაწილეობდა დასავლეთ საქართველოს ფეოდალურ შინაომებში. ამ პერიოდში იმერეთის სამეფოში ცენტრალური ხელისუფლება მნიშვნელოვნად იყო დასუსტებული და ტახტისთვის ბრძოლაში ხშირად მონაწილეობდნენ გურიისა და ოდიშის მთავრები.
იმერეთის ტახტზე ასვლა
1681 წელს იმერეთის მეფე ბაგრატ IV გარდაიცვალა. მისი გარდაცვალების შემდეგ იმერეთის ტახტის საკითხი განსაკუთრებით გამწვავდა. ბაგრატ IV-ის ვაჟი ალექსანდრე, რომელიც შემდგომში ალექსანდრე IV-ის სახელით გამეფდა, იმ დროს ქართლში, მეფე გიორგი XI-ის კარზე იმყოფებოდა. გიორგი III გურიელმა ამ ვითარებით ისარგებლა და იმერეთის სამეფო ტახტი დაიკავა. ამგვარად, 1681 წელს გიორგი III გურიელი იმერეთის მეფე გახდა. მისი გამეფება მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო, რადგან იმერეთის სამეფო ტახტზე კვლავ ბაგრატიონთა იმერეთის შტოს გარედან, გურიელთა საგვარეულოს წარმომადგენელი ავიდა.
მეფობის პერიოდი
გიორგი III-ის იმერეთის მეფობა მხოლოდ ორი წლის განმავლობაში გაგრძელდა. მისი ხელისუფლება თავიდანვე რთულ პოლიტიკურ ვითარებაში აღმოჩნდა. იმერეთის დიდებულთა ნაწილი გიორგი გურიელის მმართველობას არ უჭერდა მხარს და ბაგრატ IV-ის ვაჟის, ალექსანდრეს, დაბრუნებას ცდილობდა. ალექსანდრეს მხარდამჭერები გიორგი XI-ის კარზე ცდილობდნენ მისთვის იმერეთის ტახტის დაბრუნებას. გიორგი III-ს ამავე დროს ოსმალეთის პოლიტიკური მხარდაჭერა სჭირდებოდა. მისი გურიის სამთავროს შენარჩუნებაც ოსმალეთის მოხარკეობის პირობებში იყო შესაძლებელი, ხოლო ახალციხის ფაშასთან ახლო ურთიერთობა მის პოლიტიკაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა.
ურთიერთობა ეკლესიასთან
გიორგი III-ის მმართველობის დროს საეკლესიო საქმეებშიც მნიშვნელოვანი პოლიტიკური გავლენა ჰქონდა დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოსს. ეროვნული ბიბლიოთეკის ბიოგრაფიული ლექსიკონისა და ქართული ენციკლოპედიის ცნობით, გიორგი გურიელი საეკლესიო საკითხებში დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოსის ნების შემსრულებელი იყო.
ტახტიდან ჩამოგდება1683 წელს გიორგი III გურიელის მეფობა დასრულდა.
ოსმალეთის სულთანმა მისი იმერეთის ტახტიდან გადაყენება ბრძანა. ამის შემდეგ იმერეთის მეფედ ბაგრატ IV-ის ვაჟი ალექსანდრე IV დაამტკიცეს. ალექსანდრეს გამეფებაში მონაწილეობდნენ როგორც იმერეთის დიდებულები, ისე გიორგი XI-ის შუამდგომლობით ოსმალეთის ხელისუფლება. ალექსანდრე ახალციხის ფაშის დახმარებით იმერეთში გამეფდა. NNational Library of Georgia+1 გიორგი III-მ მეფობის დაკარგვის შემდეგ ბრძოლა არ შეწყვიტა. იგი კვლავ აქტიურად ჩაერთო დასავლეთ საქართველოს პოლიტიკურ დაპირისპირებაში და ალექსანდრე IV-ის წინააღმდეგ მთავართა და მსხვილ ფეოდალთა კოალიციის შექმნა სცადა.
რიკოთის ბრძოლა და გარდაცვალება
1684 წელს გიორგი III გურიელისა და მისი მოკავშირეების ძალები ალექსანდრე IV-ის წინააღმდეგ გამოვიდნენ. მათ შორის დაპირისპირება რიკოთის ბრძოლაში დასრულდა. ბრძოლაში ალექსანდრე IV-მ გიორგი III გურიელი დაამარცხა. გიორგი III ბრძოლაში დაიღუპა. იმავე ბრძოლაში დაიღუპნენ მისი მოკავშირეები — შოშიტა ერისთავი და პაატა აბაშიძე. გიორგი III-ის დაღუპვით დასრულდა მისი მცდელობა, კვლავ მოეპოვებინა გადამწყვეტი გავლენა იმერეთის სამეფოზე.
ისტორიული მნიშვნელობა
გიორგი III გურიელის ისტორიული მნიშვნელობა დაკავშირებულია XVII საუკუნის მეორე ნახევრის დასავლეთ საქართველოს რთულ პოლიტიკურ ვითარებასთან. იგი ერთდროულად იყო გურიის მთავარი და იმერეთის ტახტისპრეტენდენტი, რომელმაც 1681 წელს შეძლო იმერეთის მეფე გამხდარიყო. მისი მეფობა ხანმოკლე აღმოჩნდა, რადგან იმერეთის ტახტისათვის ბრძოლაში მას ძლიერი წინააღმდეგობა შეხვდა. ოსმალეთის სულთნის გადაწყვეტილებამ მისი მეფობა 1683 წელს დაასრულა, ხოლო შემდგომ ბრძოლაში გიორგი III 1684 წელს დაიღუპა. გიორგი III-ის მმართველობის ისტორია კარგად აჩვენებს, თუ რამდენად მნიშვნელოვანი იყო XVII საუკუნის დასავლეთ საქართველოს პოლიტიკაში გურიის, ოდიშისა და იმერეთის ურთიერთობა. ამავე დროს, მისი კარიერა ცხადყოფს ოსმალეთის გავლენის მნიშვნელობას დასავლეთ საქართველოს სამეფო-სამთავროების პოლიტიკურ ცხოვრებაზე.
მნიშვნელოვანი თარიღები
1664 — გიორგი III გურიელი გურიის მთავარი გახდა. 1681 — გიორგი III გურიელი იმერეთის მეფე გახდა. 1683 — სულთნის ბრძანებით გიორგი III იმერეთის მეფობიდან გადააყენეს. 1684 — რიკოთის ბრძოლაში გიორგი III გურიელი დაიღუპა.
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
ქაიხოსრო I გურიელი — გიორგი III გურიელის მამა. ბაგრატ IV — იმერეთის მეფე, რომლის გარდაცვალების შემდეგ გიორგი III-მ იმერეთის ტახტი დაიკავა. ალექსანდრე IV — ბაგრატ IV-ის ვაჟი და გიორგი III გურიელის მთავარი მეტოქე იმერეთის ტახტისთვის ბრძოლაში.გიორგი XI — ქართლის მეფე, რომლის კარზეც ალექსანდრე IV იმყოფებოდა და რომელმაც მისი იმერეთის ტახტზე დაბრუნებას მხარი დაუჭირა. შოშიტა ერისთავი — გიორგი III გურიელის მოკავშირე, რომელიც 1684 წლის რიკოთის ბრძოლაში დაიღუპა. პაატა აბაშიძე — გიორგი III გურიელის მოკავშირე, რომელიც 1684 წლის რიკოთის ბრძოლაში დაიღუპა. ახალციხის ფაშა — ოსმალეთის ხელისუფლების წარმომადგენელი, რომელთანაც გიორგი III-ს ახლო პოლიტიკური ურთიერთობა ჰქონდა.
წყაროები
წყარო მალე დაემატება.