დემეტრე I
XVII ს. შუა (გურიელთა შტო)
წარმოშობა და ოჯახი
დემეტრე გურიელი გურიელთა საგვარეულოს წარმომადგენელი იყო. მისი დაბადების ზუსტი წელი ცნობილი არ არის. ახალგაზრდობიდანვე იგი ბერად იყო აღკვეცილი და მონასტერში ცხოვრობდა. 1658 წელს იმერეთის მეფე ალექსანდრე III-მ და ოდიშის მთავარმა ვამეყ III დადიანმა გურიის პოლიტიკურ საქმეებში ჩარევის შედეგად დემეტრე მონასტრიდან გამოიყვანეს. ამ პერიოდში გურიის ტახტზე ბრმა სიმონ გურიელი, სიმონ II, აიყვანეს, ხოლო დემეტრე მას შვილად მიაშვილეს და ფაქტობრივად გურიის სამთავროს მართავდა. GGeorgian Encyclopedia გურიის სამთავროს მართვა 1658 წლის მოვლენების შემდეგ დემეტრე გურიის სამთავროს ფაქტობრივი მმართველი გახდა. ეს მდგომარეობა დიდხანს არ გაგრძელებულა. 1659 წელს ქაიხოსრო I გურიელმა ოსმალთა დახმარებით გურიაში ძალაუფლების დაბრუნება შეძლო, რის გამოც დემეტრე იძულებული გახდა იმერეთში გაქცეულიყო. 1660 წელს, ქაიხოსრო I გურიელის მოკვლის შემდეგ, დემეტრე კვლავ გურიის მმართველად დაბრუნდა. სწორედ ამ პერიოდში განვითარდა მოვლენები, რომლებმაც იგი იმერეთის სამეფო ტახტამდე მიიყვანა.
ტახტზე ასვლა
1660 წელს იმერეთში მწვავე ბრძოლა მიმდინარეობდა ბაგრატ IV-ის, დარეჯანისა და სხვადასხვა ფეოდალური ჯგუფის შორის. იმერეთის ფეოდალებმა თურქთა მიერ მხარდაჭერილი ვახტანგ ბაგრატიონი, იგივე ჭუჭუნაშვილი, მოკლეს. ამის შემდეგ ფეოდალებმა იმერეთის მეფედ დემეტრე გურიელი დასვეს. მისი გამეფება იმერეთის პოლიტიკური კრიზისის დროებითი გადაწყვეტა იყო, თუმცა დემეტრემ ტახტის შენარჩუნება ვერ შეძლო. მეფობა და ტახტიდან ჩამოგდება დემეტრე I-ის იმერეთის მეფობა მხოლოდ მცირე ხანს გაგრძელდა. იმავე 1660 წელს იმერეთის ფეოდალებმა იგი ტახტიდან ჩამოაგდეს. დემეტრეს თვალები დასთხარეს და იმერეთიდან გააძევეს. ამ სასტიკი ანგარიშსწორებით დასრულდა მისი მცდელობა, იმერეთის სამეფო ტახტზე დამკვიდრებულიყო. მისი შემდგომი ბედი სანდო წყაროებით ცნობილი არ არის. NNational Library of Georgia+1
ისტორიული მნიშვნელობა
დემეტრე I-ის მეფობა ხანმოკლე იყო, თუმცა მისი ისტორიული მნიშვნელობა იმერეთის XVII საუკუნის პოლიტიკური მდგომარეობის გააზრებისთვის მნიშვნელოვანია. მისი კარიერა ნათლად აჩვენებს, რამდენად ხშირად იცვლებოდა დასავლეთ საქართველოს პოლიტიკური ძალთა განლაგება და რამდენად დიდი გავლენა ჰქონდათ იმერეთის ტახტის ბედზე გურიისა და ოდიშის მთავრებსა და ადგილობრივ ფეოდალებს. დემეტრე თავდაპირველად გურიის სამთავროს ფაქტობრივი მმართველი გახდა, შემდეგ კი იმერეთის ტახტზე ავიდა, მაგრამ მისი მეფობა იმავე წელს დასრულდა ტახტიდან ჩამოგდებითა და დაბრმავებით. მისი ისტორია იმერეთის სამეფოში XVII საუკუნის მეორე ნახევარში გამეფებულიპოლიტიკური არასტაბილურობის ერთ-ერთი მკაფიო მაგალითია.
მნიშვნელოვანი თარიღები
1658 — დემეტრე გურიელი მონასტრიდან გამოიყვანეს და გურიის სამთავროს ფაქტობრივ მმართველად დააყენეს. 1659 — ქაიხოსრო I გურიელმა ოსმალთა დახმარებით გურიაში ძალაუფლება დაიბრუნა; დემეტრე იმერეთში გაიხიზნა. 1660 — ქაიხოსრო I გურიელის მოკვლის შემდეგ დემეტრე კვლავ გურიის მმართველი გახდა. 1660 — ვახტანგ ბაგრატიონი (ჭუჭუნაშვილი) მოკლეს და დემეტრე იმერეთის მეფედ დასვეს. 1660 — დემეტრე ტახტიდან ჩამოაგდეს, დააბრმავეს და იმერეთიდან გააძევეს.
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
ალექსანდრე III — იმერეთის მეფე, რომელმაც 1658 წელს დემეტრეს გურიის პოლიტიკურ ცხოვრებაში დაბრუნებას შეუწყო ხელი. ვამეყ III დადიანი — ოდიშის მთავარი, რომელიც დემეტრეს გურიის სამთავროს სათავეში მოსვლასთან დაკავშირებულ მოვლენებში მონაწილეობდა. სიმონ II გურიელი — ბრმა გურიელი, რომელიც გურიის სამთავროს ტახტზე 1658 წელს აიყვანეს და რომელსაც დემეტრე შვილად მიაშვილეს. ქაიხოსრო I გურიელი — გურიის მთავარი, რომელმაც 1659 წელს ოსმალთა დახმარებით დემეტრე გურიიდან გააძევა. ვახტანგ ბაგრატიონი (ჭუჭუნაშვილი) — იმერეთის მეფე, რომლის მოკვლის შემდეგაც დემეტრე 1660 წელს იმერეთის ტახტზე დასვეს.ბაგრატ IV — იმერეთის ბაგრატიონი მეფე, რომლის ტახტისთვის ბრძოლასაც უკავშირდებოდა დემეტრეს იმერეთში გამეფება.
წყაროები
წყარო მალე დაემატება.