ვახტანგ ჭუჭუნაშვილი
XVII ს. შუა (სავარაუდო, უზურპატორი)
წარმოშობა და ოჯახი
ვახტანგის დაბადების წელი სანდოდ ცნობილი არ არის. იგი იმერეთის ბაგრატიონთა სამეფო საგვარეულოს შორეულ ნათესავად ითვლებოდა. მისი პოლიტიკური აღზევება დაკავშირებული იყო დედოფალ დარეჯანთან — თეიმურაზ I-ის ასულთან და ალექსანდრე III-ის ქვრივთან. 1660 წელს ალექსანდრე III-ის გარდაცვალების შემდეგ დარეჯანმა თავისი გერი, იმერეთის კანონიერი მეფე ბაგრატ IV, ტახტიდან გადააყენა და დააბრმავა. ამის შემდეგ მან ვახტანგი შეირთო ცოლად და იმერეთის მეფედ გამოაცხადა. თუმცა ქართული ენციკლოპედიის ცნობით, ფაქტობრივად ქვეყნის გამგებლობა თავად დარეჯანის ხელში იყო. GGeorgian Encyclopedia+1
ტახტზე ასვლა
ვახტანგი იმერეთის ტახტზე 1660 წელს ავიდა, ბაგრატ IV-ის პირველი მეფობის დასრულების შემდეგ. მისი გამეფება იმერეთის სამეფოში ძალაუფლებისთვის მიმდინარე ბრძოლების შედეგი იყო და მას მხარს დარეჯანი უჭერდა. ვახტანგის ხელისუფლებას თავიდანვე ძლიერი წინააღმდეგობა შეხვდა. ბაგრატ IV-ის მომხრეებმა დახმარებისთვის ახალციხის ფაშას მიმართეს. მათ მხარეს დადგნენ ოდიშისა და გურიის პოლიტიკური ძალებიც. შედეგად დარეჯანისა და ვახტანგის მდგომარეობა სწრაფად გაუარესდა. შიდა პოლიტიკური ბრძოლა ვახტანგ ჭუჭუნაშვილის მეფობა იმერეთის სამეფოში ცენტრალური ხელისუფლების მძიმე კრიზისის პერიოდში მიმდინარეობდა. სხვადასხვა დიდგვაროვანი ჯგუფი ტახტზე საკუთარი კანდიდატის დასმას ცდილობდა, რის გამოც მეფის ხელისუფლება მუდმივად საფრთხის ქვეშ იყო. დარეჯანისა და ვახტანგის წინააღმდეგ გამოსულმა ფეოდალებმა შეძლეს მათი ხელისუფლების დამხობა. ვახტანგი ტახტიდან გადააყენეს და დაატყვევეს, ხოლო დარეჯანიც იმავე პოლიტიკური ბრძოლის მსხვერპლი გახდა. ურთიერთობები ოდიშთან და გურიასთან ვახტანგის მეფობის დროს ოდიშის მთავარი ვამეყ III დადიანი იმერეთის პოლიტიკაში აქტიურად მონაწილეობდა. სწორედ ვამეყ III-ისა და სხვა ფეოდალური ძალების მოქმედებამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ვახტანგის პირველი მეფობის დასრულებაში. იმერეთის ტახტისთვის ბრძოლაში ასევე მონაწილეობდნენ გურიის პოლიტიკური ძალები. ამ პერიოდის მოვლენები ცხადყოფს, რამდენად დიდი გავლენა ჰქონდათ დასავლეთსაქართველოს მთავრებს იმერეთის სამეფო ტახტის ბედზე. მეორე გამეფება ვახტანგმა იმერეთის ტახტის დაბრუნება მოგვიანებით კიდევ ერთხელ შეძლო. 1668 წელს იგი ახალციხის ფაშას მხარდაჭერით კვლავ გამეფდა. თუმცა მისი მეორე მეფობაც ძალიან ხანმოკლე აღმოჩნდა. ვახტანგისა და დარეჯანის წინააღმდეგ კვლავ მოეწყო შეთქმულება. საბოლოოდ ორივე მოკლეს. ქართული ენციკლოპედიის ცნობით, დარეჯანი ფეოდალებმა მოკლეს, ხოლო სხვა ისტორიულ წყაროებში აღწერილია, რომ ვახტანგიც დარეჯანთან ერთად მოკლეს. გარდაცვალება და ისტორიული მნიშვნელობა ვახტანგ ჭუჭუნაშვილი 1668 წელს გარდაიცვალა. მისი სიკვდილით დასრულდა მისი ხანმოკლე მცდელობა, კვლავ დაემყარებინა ხელისუფლება იმერეთში. ვახტანგის მეფობის ისტორიული მნიშვნელობა ძირითადად იმაში მდგომარეობს, რომ მისი მმართველობა ნათლად წარმოაჩენს XVII საუკუნის მეორე ნახევარში იმერეთის სამეფოში არსებულ მძიმე პოლიტიკურ კრიზისს. სამეფო ტახტისათვის ბრძოლაში აქტიურად ერეოდნენ დედოფალი დარეჯანი, იმერეთის დიდგვაროვნები, ოდიშისა და გურიის მთავრები, აგრეთვე ოსმალეთის ხელისუფლების წარმომადგენლები. ვახტანგის გამეფება და მისი სწრაფი დამხობა იმ პერიოდისთვის დამახასიათებელი იყო: იმერეთის მეფის ძალაუფლება იმდენად არასტაბილური გახდა, რომ ტახტზე სხვადასხვა პოლიტიკური ჯგუფის მიერ მხარდაჭერილი კანდიდატები ერთმანეთის მიყოლებით ჩნდებოდნენ. სწორედ ამ ვითარებაში უნდა განვიხილოთ ვახტანგ ჭუჭუნაშვილის ხანმოკლე მეფობა.მნიშვნელოვანი თარიღები 1660 — ვახტანგ ჭუჭუნაშვილი დარეჯანის მხარდაჭერით იმერეთის მეფედ გამოცხადდა. 1660 — ვახტანგი და დარეჯანი ფეოდალთა წინააღმდეგობის შედეგად ტახტიდან ჩამოაგდეს. 1668 — ვახტანგ ჭუჭუნაშვილი ახალციხის ფაშას მხარდაჭერით კვლავ გამეფდა. 1668 — ვახტანგ ჭუჭუნაშვილი მოკლეს.
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
დარეჯანი — თეიმურაზ I-ის ასული, ალექსანდრე III-ის ქვრივი და ვახტანგ ჭუჭუნაშვილის მთავარი პოლიტიკური მხარდამჭერი. ბაგრატ IV — ალექსანდრე III-ის ვაჟი და იმერეთის კანონიერი მეფე, რომელიც დარეჯანმა 1660 წელს ტახტიდან გადააყენა. ვამეყ III დადიანი — ოდიშის მთავარი, რომელიც იმერეთის ტახტისთვის მიმდინარე ბრძოლებში აქტიურად მონაწილეობდა. დემეტრე გურიელი — გურიის პოლიტიკური ფიგურა, რომელიც 1660 წელს იმერეთის მეფედაც დასვეს ვახტანგის დამხობის შემდეგ. ახალციხის ფაშა — ოსმალეთის ხელისუფლების წარმომადგენელი, რომლის მხარდაჭერითაც ვახტანგმა 1668 წელს იმერეთის ტახტი კვლავ დაიკავა.
წყაროები
წყარო მალე დაემატება.