გიორგი III
1587–1605 (სავარაუდო)
ბავშვობა და ტახტზე ასვლა
გიორგი III-ის დაბადების ზუსტი წელი სანდოდ დადგენილი არ არის. იგი XVI საუკუნის ბოლოს უნდა ყოფილიყო დაბადებული. 1605 წელს, მისი ძმის, როსტომ I-ის, გარდაცვალების შემდეგ, გიორგი III იმერეთის ტახტზე ავიდა. როსტომს პირდაპირი მემკვიდრე არ დარჩენია და ამიტომ სამეფო ტახტი მისმა ნახევარძმამ დაიკავა. WWikipedia+1
შიდა პოლიტიკა
გიორგი III-ის მმართველობის ერთ-ერთი მთავარი პრობლემა სამეფო ხელისუფლების გაძლიერება და ძლიერი ფეოდალური საგვარეულოების გავლენის შეზღუდვა იყო. განსაკუთრებით მძიმე აღმოჩნდა ურთიერთობა ოდიშის მთავარ ლევან II დადიანთან. XVII საუკუნის დასაწყისში ოდიშის სამთავრო იმდენად გაძლიერდა, რომ მისი მთავარი დასავლეთ საქართველოს პოლიტიკაში ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან ფიგურად იქცა. გიორგი III ცდილობდა ლევან II-ის გავლენის შეზღუდვას, თუმცა ამ მიზნის მიღწევა ვერ შეძლო. დაპირისპირება კიდევ უფრო გამწვავდა მას შემდეგ, რაც გიორგი III-ის მიერ შერისხული თავადი პაატა წულუკიძე ლევან II დადიანის მხარეს გადავიდა. ამან მეფესა და ოდიშისმთავარს შორის არსებული პოლიტიკური კონფლიქტი პირდაპირ სამხედრო დაპირისპირებაში გადაიყვანა.
საგარეო პოლიტიკა
გიორგი III-ის საგარეო პოლიტიკა მნიშვნელოვნად იყო დაკავშირებული აღმოსავლეთ საქართველოს სამეფოებთან. იმ პერიოდში ქართლსა და კახეთში მიმდინარე ბრძოლები ირანის პოლიტიკური და სამხედრო ზეწოლის ფონზე ვითარდებოდა. 1615 წელს გიორგი III-მ შაჰ-აბას I-ისგან დევნილი ქართლის მეფე ლუარსაბ II და კახეთის მეფე თეიმურაზ I შეიფარა. მიუხედავად შაჰ-აბასის მოთხოვნისა, გიორგი III-მ ისინი არ გასცა. ეს ფაქტი გიორგი III-ის მეფობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ნაბიჯი იყო. NNational Library of Georgia 1615 წლის კახეთის აჯანყების დროს გიორგი III თეიმურაზ I-ს არაგვამდე გაჰყვა. 1616 წელს თეიმურაზი კვლავ იმერეთში იმყოფებოდა. ამ ურთიერთობებმა იმერეთის სამეფოსა და აღმოსავლეთ საქართველოს სამეფო სახლებს შორის კავშირები გააძლიერა.
ომები და მნიშვნელოვანი ბრძოლები
გიორგი III-ის მეფობის უმნიშვნელოვანესი სამხედრო დაპირისპირება ლევან II დადიანთან ბრძოლა იყო. 1623 წელს გოჭოურის ბრძოლაში ლევან II დადიანმა გიორგი III- ის სამეფო ლაშქარი დაამარცხა. ამ ბრძოლამ კიდევ უფრო გააძლიერა ოდიშის მთავრის პოლიტიკური მდგომარეობა და მნიშვნელოვნად დაასუსტა იმერეთის მეფის პოზიციები. გიორგი III-მ მოგვიანებით კვლავ სცადა ლევან II დადიანის წინააღმდეგ ბრძოლა, თუმცა ეს დაპირისპირებაც მისი მარცხით დასრულდა. გიორგი III ტყვედ ჩავარდა. იგი საბოლოოდ მისმა ვაჟმა, ალექსანდრემ, გამოისყიდა. WWikipedia
ტერიტორიული ცვლილებები და სამეფოს მდგომარეობა
გიორგი III-ის მეფობის პერიოდში იმერეთის სამეფოს ტერიტორიული მდგომარეობა მნიშვნელოვნად იყო დამოკიდებული დასავლეთ საქართველოს ძლიერი პოლიტიკური ცენტრების ურთიერთობაზე. განსაკუთრებით გაძლიერდა ოდიშის სამთავრო. ლევან II დადიანის სამხედრო და პოლიტიკური წარმატებების შედეგად იმერეთის მეფის გავლენა დასავლეთ საქართველოს ნაწილზე შესუსტდა. გიორგი III-მ ვერ შეძლო ოდიშის გაძლიერების შეჩერება და ლევან II-ის პოლიტიკური უპირატესობის დაძლევა. მნიშვნელოვანი რეფორმები და სახელმწიფოებრივი საქმიანობა გიორგი III-ის სახელთან დაკავშირებული ფართომასშტაბიანი ადმინისტრაციული ან საგადასახადო რეფორმების შესახებ სანდო ცნობები საკმარისი არ არის. მისი სახელმწიფოებრივი საქმიანობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მიმართულება იყო სამეფო ხელისუფლების შენარჩუნება და დასავლეთ საქართველოს ძლიერი თავადებისა და მთავრების პოლიტიკური გავლენის შეზღუდვის მცდელობა. ამ ბრძოლაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო მისი დაპირისპირება ლევან II დადიანთან. GGeorgian Encyclopedia
ურთიერთობები სხვა სახელმწიფოებთან
გიორგი III-ის მმართველობის პერიოდში მნიშვნელოვანი იყო მისი ურთიერთობა ქართლისა და კახეთის სამეფო სახლებთან. 1615 წელს მან შეიფარა ლუარსაბ II და თეიმურაზ I, რომლებიც შაჰ-აბას I-ის პოლიტიკური ზეწოლის ქვეშ იმყოფებოდნენ. გიორგი III-მ მათი გაცემა უარყო და ამით ირანის შაჰის მოთხოვნას დაუპირისპირდა. გიორგი III-ის პოლიტიკური კავშირები აღმოსავლეთ საქართველოს მეფეებთან დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს სამეფო სახლებს შორის არსებული ურთიერთობების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი გამოვლინება იყო.
რელიგია, კულტურა და განათლება
გიორგი III მართლმადიდებელი ქრისტიანი მეფე იყო. მისი ოჯახის წევრებს შორის იყვნენ სასულიერო პირებიც: მისი ვაჟი ბერი მოგვიანებით გელათის მთავარეპისკოპოსი, სვიმეონ გენათელი, გახდა. გიორგი III-ის სახელთან დაკავშირებული ფართომასშტაბიანი კულტურული ან საგანმანათლებლო რეფორმების შესახებ სანდო ცნობები საკმარისი არ არის. მისი მმართველობის პერიოდში მომხდარი მნიშვნელოვანი მოვლენები 1605 — როსტომ I-ის გარდაცვალების შემდეგ გიორგი III იმერეთის მეფე გახდა. WWikipedia 1615 — გიორგი III-მ შაჰ-აბას I-ისგან დევნილი ლუარსაბ II და თეიმურაზ I შეიფარა და მათი გაცემა არ ისურვა. NNational Library of Georgia1615 — კახეთის აჯანყების დროს გიორგი III თეიმურაზ I-ს არაგვამდე გაჰყვა. 1623 — გოჭოურის ბრძოლაში ლევან II დადიანმა გიორგი III-ის ლაშქარი დაამარცხა. 1639 — გიორგი III გარდაიცვალა. იმერეთის ტახტზე მისი ვაჟი ალექსანდრე III ავიდა.
გარდაცვალება და მემკვიდრეობა
გიორგი III 1639 წელს გარდაიცვალა. მისი გარდაცვალების შემდეგ იმერეთის ტახტი მისმა ვაჟმა, ალექსანდრე III-მ, დაიკავა. ალექსანდრე III-ის მეფობა 1639–1660 წლებით თარიღდება. გიორგი III-ის გარდაცვალების დროისთვის იმერეთის სამეფოს ერთ-ერთ მთავარ პრობლემად კვლავ რჩებოდა ლევან II დადიანის ძლიერი პოლიტიკური და სამხედრო პოზიცია. ალექსანდრე III-საც მამისგან სწორედ ეს რთული პოლიტიკური მემკვიდრეობა ერგო.
ისტორიული მნიშვნელობა
გიორგი III-ის მეფობა იმერეთის სამეფოს ისტორიაში მნიშვნელოვანია, როგორც დასავლეთ საქართველოში სამეფო ხელისუფლებისა და ძლიერი სამთავროების დაპირისპირების პერიოდი. მისი მმართველობის ყველაზე მძიმე გამოწვევა ლევან II დადიანი იყო. გიორგი III ცდილობდა ოდიშის მთავრის მზარდი გავლენის შეზღუდვას, თუმცა სამხედრო და პოლიტიკური ვითარება ძირითადად ლევან II-ის სასარგებლოდ განვითარდა. 1623 წლის გოჭოურის ბრძოლაში დამარცხებამ იმერეთის მეფის მდგომარეობა კიდევ უფრო გაართულა, მოგვიანებით კი გიორგი III ტყვედაც ჩავარდა. ამავე დროს, გიორგი III-ის პოლიტიკა აღმოსავლეთ საქართველოს სამეფოებთან მიმართებით აჩვენებს, რომ იმერეთის სამეფო XVII საუკუნის პირველ ნახევარში მხოლოდ დასავლეთ საქართველოს შიდა პოლიტიკით არ იყო შემოფარგლული. ლუარსაბ II-ისა და თეიმურაზ I-ის შეფარებით გიორგი III ირანის პოლიტიკური ზეწოლის პირობებში საკუთარი საგარეო-პოლიტიკური პოზიციის დაცვასაც ცდილობდა. გიორგი III-ის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი ვაჟი ალექსანდრე III ავიდა, რომელმაც მამისგან მემკვიდრეობით მიიღო როგორც იმერეთის სამეფო, ისე ლევან II დადიანთან დაპირისპირების რთული პოლიტიკური ვითარება.
მნიშვნელოვანი თარიღები
1605 — გიორგი III იმერეთის მეფე გახდა. 1615 — გიორგი III-მ ლუარსაბ II და თეიმურაზ I შეიფარა. 1615 — გიორგი III თეიმურაზ I-ს არაგვამდე გაჰყვა. 1623 — გოჭოურის ბრძოლაში გიორგი III-ის ლაშქარი ლევან II დადიანმა დაამარცხა. 1639 — გიორგი III გარდაიცვალა და იმერეთის ტახტზე ალექსანდრე III ავიდა.
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კონსტანტინე ბატონიშვილი — გიორგი III-ის მამა და ბაგრატ III- ის ძე. როსტომ I — გიორგი III-ის ძმა და მისი წინამორბედი იმერეთის ტახტზე. თამარი — გიორგი III-ის მეუღლე. ლევან II დადიანი — ოდიშის მთავარი და გიორგი III-ის მთავარი პოლიტიკური და სამხედრო მოწინააღმდეგე.პაატა წულუკიძე — თავადი, რომლის ლევან II დადიანის მხარეს გადასვლამ გიორგი III-სა და დადიანს შორის დაპირისპირება გაამწვავა. ლუარსაბ II — ქართლის მეფე, რომელსაც გიორგი III-მ 1615 წელს თავშესაფარი მისცა. თეიმურაზ I — კახეთის მეფე, რომელსაც გიორგი III-მ შაჰ- აბასისგან დევნის პერიოდში მხარდაჭერა აღმოუჩინა. შაჰ-აბას I — ირანის სეფიანთა სახელმწიფოს შაჰი, რომლისგანაც ლუარსაბ II და თეიმურაზ I იყვნენ დევნილი. ალექსანდრე III — გიორგი III-ის ვაჟი და მისი მემკვიდრე იმერეთის ტახტზე.
წყაროები
წყარო მალე დაემატება.