ვაჩე
ახ.წ. III ს. (ტრად. ~216–234)
ისტორია და მმართველობა
ვაჩე ქართლის, ანუ იბერიის, მეფე იყო III საუკუნის ბოლოს. ქართული ისტორიული ტრადიციის მიხედვით, იგი რევ მართალის შემდეგ გამეფდა და ქართლის ტახტზე ბაკურ I-მდე მეფობდა. ვაჩეს შესახებ ცნობები ძალიან მცირეა. მისი მმართველობის ქრონოლოგია და პოლიტიკური საქმიანობის ცალკეული დეტალები სხვადასხვა ისტორიულ ნაშრომში განსხვავებულად არის აღდგენილი. ამიტომ მის შესახებ სანდოდ დასაბუთებული ცნობების ფარგლებს არ უნდა გავცდეთ.
# წარმოშობა და ოჯახი
ქართული ისტორიული ტრადიცია ვაჩეს ქართლის სამეფო დინასტიის მმართველთა რიგში ასახელებს. მისი წარმომავლობის, მშობლებისა და ოჯახის შესახებ ისეთი დეტალური და დამოუკიდებლად დადასტურებული ცნობები, რომლებიც სრული სიზუსტით შეიძლება გადმოიცეს, ძალიან მწირია.
# ტახტზე ასვლა
ვაჩე ქართლის მეფე გახდა რევ მართალის შემდეგ. „ქართლის ცხოვრების“ მეფეთა ქრონოლოგიურ რიგში ვაჩე რევსა და ბაკურ I- ს შორის არის მოთავსებული. მისი მეფობის ზუსტი წლების დადგენა რთულია, რადგან ადრეული ქართლის მეფეთა ქრონოლოგიის შესახებ წყაროები ყოველთვის ერთნაირად არ არის განმარტებული.
# მმართველობავაჩეს შიდა პოლიტიკის შესახებ დეტალური ცნობები არ შემონახულა.
არ არსებობს საკმარისი სანდო მასალა, რომ მისთვის კონკრეტული ადმინისტრაციული, ეკონომიკური ან სამხედრო რეფორმები მივაწეროთ. მისი მეფობის შესახებ ცნობები ძირითადად მეფეთა ქრონოლოგიურ ტრადიციას შემოიფარგლება.
# საგარეო პოლიტიკა და ომები
ვაჩეს კონკრეტული საგარეო პოლიტიკური ნაბიჯების ან მნიშვნელოვანი ბრძოლების შესახებ სანდო დეტალური ცნობები არ შემონახულა. III საუკუნის ბოლოს ქართლის სამეფო რთულ საერთაშორისო გარემოში იმყოფებოდა. რეგიონში მნიშვნელოვან ძალებად რჩებოდნენ რომის იმპერია და სასანიანთა ირანი, თუმცა ვაჩეს კონკრეტული მოქმედებების შესახებ წყაროები საკმარისი არ არის.
# რელიგია და კულტურა
ვაჩეს მეფობის დროს ქართლი ჯერ კიდევ ქრისტიანობის სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადებამდე იმყოფებოდა. მისი პირადი რელიგიური პოლიტიკის შესახებ სანდო ცნობები არ შემონახულა. შესაბამისად, მის სახელთან კონკრეტული რელიგიური რეფორმების დაკავშირება არასწორი იქნებოდა.
# ისტორიული მნიშვნელობავაჩეს მთავარი მნიშვნელობა ქართლის სამეფო დინასტიის უწყვეტობაში
მდგომარეობს. იგი რევ მართალის შემდეგ გამეფდა და მის შემდეგ ტახტი ბაკურ I-მა დაიკავა. მისი მეფობის შესახებ წყაროების სიმცირის გამო ვაჩეს ისტორიული სახე უფრო მეტად ქართლის მეფეთა ქრონოლოგიური ჯაჭვის ნაწილის სახით არის ცნობილი, ვიდრე კონკრეტული პოლიტიკური მოვლენებით.
მნიშვნელოვანი თარიღები
III საუკუნის ბოლო — ვაჩეს მეფობის პერიოდი.
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
რევ მართალი — ვაჩეს წინამორბედი ქართლის ტახტზე. ბაკურ I — ვაჩეს შემდეგ ქართლის მეფე.
დასკვნა
ვაჩე ქართლის მეფეთა იმ რიგს მიეკუთვნება, რომელთა შესახებაც ადრეული წყაროები ძალიან მწირ ინფორმაციას გვაწვდის. იგი რევ მართალის შემდეგ გამეფდა და ბაკურ I-მდე მეფობდა. მისი მმართველობის კონკრეტული პოლიტიკური და სამხედრო მოვლენების შესახებ საკმარისი სანდო ცნობების არქონის გამო, ვაჩეს მეფობის შეფასება ძირითადად მისი დინასტიური ადგილისა და ქართლის სამეფო ხელისუფლების უწყვეტობის კონტექსტშია შესაძლებელი.
წყაროები
წყარო მალე დაემატება.