აზორკი /არსოკი/
ახ.წ. I–II სს. (სავარაუდო)
ისტორია და მმართველობა
არშოკი ქართული ისტორიული ტრადიციის მიხედვით ქართლის მეფე იყო და ადრეული ქართლის სამეფო დინასტიის წარმომადგენლად არის მოხსენიებული. მისი სახელი დაცულია „ქართლის ცხოვრების“ ადრეულ მეფეთა ჩამონათვალში. არშოკის შესახებ ცნობები განსაკუთრებით მოკლეა. ამიტომ მისი მმართველობის დეტალური პოლიტიკური ისტორიის აღდგენა რთულია და მისთვის კონკრეტული მოვლენების მიწერა მხოლოდ მაშინ არის შესაძლებელი, როდესაც ისინი წყაროებით დასტურდება.
# წარმოშობა და ოჯახი
არშოკის წარმომავლობის შესახებ ქართული ისტორიული ტრადიცია ცნობებს გვაწვდის, თუმცა მისი საგვარეულო კავშირების ყველა დეტალი ერთნაირი სანდოობით არ დასტურდება. იგი ქართლის ადრეულ მეფეთა რიგშია მოხსენიებული და ამით დაკავშირებულია იმ სამეფო დინასტიურ ტრადიციასთან, რომელსაც ქართული მატიანე ფარნავაზის ეპოქიდან აგრძელებს.
# ტახტზე ასვლა
არშოკის ტახტზე ასვლის ზუსტი თარიღი სანდოდ დადგენილი არ არის.მისი მეფობა ქართული მატიანის მიერ გადმოცემულ ადრეული ქართლის მეფეთა ქრონოლოგიურ რიგშია მოთავსებული, თუმცა ამ პერიოდის თარიღები თანამედროვე ისტორიოგრაფიაში სრულად შეთანხმებული არ არის.
# მმართველობა
არშოკის მმართველობის შესახებ ცნობები ძალიან მცირეა. წყაროები არ იძლევა საკმარის მასალას მისი შიდა პოლიტიკის, ადმინისტრაციული სისტემის ან ეკონომიკური საქმიანობის დეტალურად აღსაწერად. შესაბამისად, მის სახელთან კონკრეტული რეფორმების დაკავშირება სანდო საფუძვლის გარეშე არ იქნებოდა სწორი.
# საგარეო პოლიტიკა
არშოკის საგარეო ურთიერთობების შესახებ დეტალური ცნობები არ შემონახულა. არ არის საკმარისი სანდო მასალა მისი ურთიერთობების აღსაწერად კონკრეტულ მეზობელ სახელმწიფოებთან ან იმ პერიოდის სხვა პოლიტიკურ ძალებთან.
# ომები და ბრძოლები
არშოკის სახელთან დაკავშირებული კონკრეტული ბრძოლებისა და სამხედრო კამპანიების შესახებ სანდო დეტალური ცნობები არ არის შემონახული. ამიტომ მისი მეფობის სამხედრო ისტორიის ხელოვნურად შევსება დაუდასტურებელი ცნობებით არასწორი იქნებოდა.## რელიგია და კულტურა არშოკის პირადი რელიგიური შეხედულებების შესახებ სანდო ცნობები არ შემონახულა. მისი მეფობა ქრისტიანობის ქართლში სახელმწიფო რელიგიად მიღებამდე პერიოდს მიეკუთვნება. ამასთან, მისი სახელის დაკავშირება კონკრეტულ კულტურულ ან რელიგიურ ღონისძიებებთან წყაროებით საკმარისად არ დასტურდება.
# ისტორიული მნიშვნელობა
არშოკის მნიშვნელობა უპირველესად ქართლის ადრეული სამეფო ისტორიის კონტექსტში უნდა განვიხილოთ. მისი სახელი გვიჩვენებს, რომ ქართული ისტორიული ტრადიცია ქართლის სამეფო ხელისუფლების უწყვეტ ისტორიას ადრეული პერიოდიდანვე აღადგენდა. თუმცა წყაროთა სიმწირის გამო მისი მმართველობის კონკრეტული ხასიათის განსაზღვრა რთულია.
მნიშვნელოვანი თარიღები
არშოკის მეფობის პერიოდი — ზუსტი წლები სანდოდ დადგენილი არ არის.
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
არშოკი — ქართლის მეფე და ადრეული ქართლის სამეფო ტრადიციის წარმომადგენელი.# დასკვნა არშოკი ქართლის ადრეული ისტორიის ერთ-ერთი მეფეა, რომლის შესახებაც ქართული ისტორიული წყაროები მოკლე ცნობებს გვაწვდიან. მისი მეფობის ზუსტი ქრონოლოგიისა და პოლიტიკური საქმიანობის მრავალი დეტალი დაზუსტებით ვერ აღდგება. ამიტომ არშოკის ისტორიული მნიშვნელობა ძირითადად იმაში მდგომარეობს, რომ იგი ქართული ისტორიული ტრადიციის მიერ შემონახული ქართლის ადრეული მეფეების რიგის ნაწილია. მის შესახებ არსებული მწირი ცნობები გვავალდებულებს, მკაფიოდ გავმიჯნოთ დადასტურებული ინფორმაცია მოგვიანებით შექმნილი ვარაუდებისგან.
წყაროები
წყარო მალე დაემატება.