კაოსი
ახ.წ. I ს. (სავარაუდო) (თანამეფე)
ისტორია და მმართველობა
კაოსი ქართული ისტორიული ტრადიციის მიხედვით ქართლის მეფე იყო და ადრეული ქართლის სამეფო დინასტიის ერთ-ერთ წარმომადგენლად არის მოხსენიებული. იგი ბარტომის ძედ და ადერკის შთამომავლად გვევლინება. კაოსის შესახებ ცნობები მოკლეა და მისი მეფობის ზუსტი ქრონოლოგიის დადგენა რთულია. მისი ისტორიული სახე ძირითადად ქართული მატიანისმიერ გადმოცემულ სამეფო გენეალოგიასა და მეფეთა თანმიმდევრობას უკავშირდება.
# წარმოშობა და ოჯახი
ქართული ისტორიული ტრადიციის მიხედვით, კაოსი იყო ბარტომის ვაჟი. ბარტომი ადერკის ვაჟი იყო და ქართამთან ერთად ერთდროულად მეფობდა ქართლის სხვადასხვა ნაწილში. ამგვარად, კაოსი ადერკის სამეფო დინასტიის შემდგომი თაობის წარმომადგენელი იყო. კაოსის ოჯახური კავშირების შესახებ სხვა დეტალური ცნობები შეზღუდულია.
# ტახტზე ასვლა
ბარტომის მეფობის დასრულების შემდეგ ქართლის სამეფო ხელისუფლება მის შთამომავლობას გადაეცა და ქართული ისტორიული ტრადიცია ამ ხაზის გაგრძელებად კაოსს ასახელებს. მისი ტახტზე ასვლის ზუსტი თარიღი ცნობილი არ არის.
# მმართველობა
კაოსის მმართველობის კონკრეტული ღონისძიებების შესახებ წყაროები ძალიან მწირია. არ არის საკმარისი სანდო ცნობები იმისთვის, რომ მის სახელთან კონკრეტული ადმინისტრაციული რეფორმები, ეკონომიკური ცვლილებები ან სახელმწიფოებრივი გარდაქმნები დავაკავშიროთ.ამიტომ მისი მმართველობის შეფასებისას ყველაზე სანდო საფუძველი მისი დინასტიური ადგილი და ქართლის მეფეთა ტრადიციულ ჩამონათვალში მისი მოხსენიებაა.
# საგარეო პოლიტიკა
კაოსის საგარეო პოლიტიკის შესახებ დეტალური ცნობები არ შემონახულა. მისი ურთიერთობები მეზობელ სახელმწიფოებთან, კონკრეტული დიპლომატიური შეთანხმებები ან პოლიტიკური კავშირები სანდო წყაროებით საკმარისად არ დასტურდება.
# ომები და ბრძოლები
კაოსის მეფობის დროს მომხდარი კონკრეტული ომებისა და ბრძოლების შესახებ სანდო ცნობები არ არის შემონახული. ამიტომ მისთვის კონკრეტული სამხედრო გამარჯვებების ან ტერიტორიული დაპყრობების მიწერა საფუძვლიანი არ იქნებოდა.
# რელიგია
კაოსის მეფობის პერიოდი წინაქრისტიანულ ხანას მიეკუთვნება. მისი პირადი რელიგიური შეხედულებებისა და რელიგიური პოლიტიკის შესახებ სანდო ცნობები არ შემონახულა. ქრისტიანობის სახელმწიფო რელიგიად მიღება ქართლში გაცილებით მოგვიანებით, მეფე მირიან III-ის დროს მოხდა.## კულტურა და სახელმწიფოებრივი საქმიანობა კაოსის მეფობასთან დაკავშირებული კონკრეტული კულტურული, საგანმანათლებლო ან სამშენებლო საქმიანობის შესახებ სანდო ცნობები არ გვაქვს. ამიტომ მისი მმართველობის ამ მიმართულებებზე დაუდასტურებელი ცნობების გავრცელება ისტორიულად არასწორი იქნებოდა.
# დინასტიური მნიშვნელობა
კაოსის ისტორიული მნიშვნელობა განსაკუთრებით მისი წარმომავლობით არის განსაზღვრული. იგი ბარტომის შვილი იყო და ამით აგრძელებდა იმ სამეფო ხაზს, რომელიც ადერკის ეპოქიდან მოდიოდა. ფარსმანისა და კაოსის სახელები ქართული ისტორიული ტრადიციის იმ მონაკვეთში გვხვდება, სადაც ქართლის მეფეთა სხვადასხვა დინასტიური ხაზის ურთიერთმონაცვლეობა და მემკვიდრეობა გადმოიცემა.
# ისტორიული მნიშვნელობა
კაოსი ქართლის ადრეული ისტორიის ერთ-ერთი ნაკლებად დოკუმენტირებული მეფეა. მიუხედავად ამისა, მისი სახელი მნიშვნელოვანია ქართული სამეფო გენეალოგიისა და ადრეული ქართლის პოლიტიკური ისტორიის რეკონსტრუქციისთვის. მისი მეფობის კონკრეტული მოვლენების შესახებ ცნობების სიმცირე ისტორიკოსებს არ აძლევს საშუალებას, მის პოლიტიკაზე ფართო დასკვნები გააკეთონ. ამიტომ კაოსის შესახებ სანდო ბიოგრაფია ძირითადად მის წარმოშობას, დინასტიურ კუთვნილებასა და ქართლის მეფეთა ტრადიციულ თანმიმდევრობაში მის ადგილს ეყრდნობა.# მნიშვნელოვანი თარიღები კაოსის მეფობის პერიოდი — ზუსტი წლები საიმედოდ დადგენილი არ არის. ბარტომის შემდეგ — ქართული ისტორიული ტრადიციის მიხედვით, კაოსი ბარტომის სამეფო ხაზის გამგრძელებელია.
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
ბარტომი — კაოსის მამა და ქართლის მეფე. ადერკი — კაოსის პაპა და ქართლის ადრეული მეფე. ქართამი — კაოსის ბიძა, რომელიც ბარტომთან ერთად ერთდროულად მეფობდა ქართლის მეორე ნაწილში.
დასკვნა
კაოსი ქართლის ადრეული სამეფო დინასტიის წარმომადგენელია, რომლის შესახებაც ქართული ისტორიული ტრადიცია მნიშვნელოვან, თუმცა მოკლე ცნობებს გვაწვდის. იგი ბარტომის ვაჟად არის მოხსენიებული და ამით ადერკის სამეფო ხაზის გაგრძელებას წარმოადგენს. კაოსის მმართველობის კონკრეტული მოვლენების შესახებ სანდო ცნობები მცირეა. ამიტომ მისი მეფობისთვის კონკრეტული ომების, რეფორმების, ტერიტორიული ცვლილებებისა და კულტურული საქმიანობის მიწერა წყაროთა მხარდაჭერის გარეშე არ შეიძლება.მისი მნიშვნელობა უპირველესად ქართლის ადრეული სამეფო დინასტიის უწყვეტობაში მდგომარეობს. კაოსის სახელი სწორედ იმ ადრეული პერიოდის ნაწილია, როდესაც ქართული ისტორიული ტრადიცია ქართლის მეფეთა და სამეფო საგვარეულოთა თანმიმდევრობის ჩამოყალიბებას გადმოგვცემს. ——-
წყაროები
წყარო მალე დაემატება.