დამნაზე
V ს. შუა (სავარაუდო, მოხსენიებულია ~456 წ.)
ისტორია და მმართველობა
დამნაზე V საუკუნის მეორე ნახევრისა და VI საუკუნის დასაწყისის ეგრისის, ანუ ლაზიკის, მეფე იყო. იგი გუბაზ I-ის ვაჟი და წათე I-ის მამა გახლდათ. მისი მმართველობის ზუსტი დასაწყისი ცნობილი არ არის, თუმცა ქართული ენციკლოპედია მის მეფობას V საუკუნის მეორე ნახევარსა და 523 წლამდე ათარიღებს.
# წარმოშობა და ოჯახი
დამნაზე გუბაზ I-ის ვაჟი იყო და ეგრისის სამეფო დინასტიის წარმომადგენელი. მისი შვილი იყო წათე I, რომელიც მოგვიანებით თავად გახდა ეგრისის მეფე. სწორედ წათეს გამეფებას უკავშირდება დამნაზეს ეპოქის დასრულება და ეგრისის პოლიტიკური კურსის მნიშვნელოვანი ცვლილება.
# მმართველობის პერიოდი
დამნაზეს მეფობის ზუსტი წლები უცნობია. წყაროები მას V საუკუნის მეორე ნახევრისა და VI საუკუნის დასაწყისის მმართველად გვიჩვენებს.მისი მეფობის ბოლო მნიშვნელოვანი თარიღია 523 წელი, როდესაც დამნაზე გარდაიცვალა.
# ბიზანტიასა და ირანს შორის
დამნაზეს მმართველობა იმ პერიოდში მიმდინარეობდა, როდესაც ეგრისი ორ დიდ სახელმწიფოს — ბიზანტიის იმპერიასა და სასანიანთა ირანს — შორის პოლიტიკური დაპირისპირების სივრცეში იმყოფებოდა. გუბაზ I-ისგან განსხვავებით, რომლის შესახებაც გვაქვს ცნობები ბიზანტიის წინააღმდეგ აჯანყების შესახებ, დამნაზეს მმართველობის კონკრეტული პოლიტიკური მოვლენების შესახებ წყაროები გაცილებით მწირია. ცნობილია, რომ დამნაზე ბიზანტიის საპირისპიროდ ირანის მხარეს ემხრობოდა.
# რელიგიური პოლიტიკა
დამნაზეს პოლიტიკური ორიენტაცია ირანისკენ იყო მიმართული და იგი მაზდეანობას, ანუ ირანულ ზოროასტრიულ რელიგიურ ტრადიციას, ემხრობოდა. ეს მნიშვნელოვანი განსხვავება იყო მისი შვილის, წათე I-ის შემდგომ პოლიტიკასთან შედარებით.
# გარდაცვალება და წათე I-ის გამეფება
523 წელს დამნაზე გარდაიცვალა.მისი გარდაცვალების შემდეგ ეგრისის სამეფო ტახტზე მისი ვაჟი წათე I ავიდა. წათემ უარყო მამის რელიგიური კურსი, ქრისტიანობა მიიღო და ბიზანტიის იმპერატორ იუსტინე I-ისგან მეფედ იქნა დამტკიცებული. ამ ცვლილებამ ეგრისის ისტორიაში მნიშვნელოვანი გარდატეხა შექმნა: ქვეყნის სამეფო ხელისუფლება კვლავ მჭიდროდ დაუკავშირდა ქრისტიანულ ბიზანტიურ სამყაროს.
# ურთიერთობა ბიზანტიასთან
დამნაზეს მმართველობის პერიოდში ეგრისის პოლიტიკური ორიენტაცია ბიზანტიისგან განსხვავებულ მიმართულებას იძენდა. მისი პროირანული პოზიცია განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ კონტექსტში, რომ VI საუკუნის დასაწყისში ბიზანტიასა და სასანიანთა ირანს შორის დაპირისპირება სულ უფრო მწვავდებოდა. დამნაზეს შემდეგ წათე I-ის მიერ ბიზანტიასთან დაახლოებამ ეს პოლიტიკური კურსი შეცვალა.
# ომები
დამნაზეს პირადი მონაწილეობა კონკრეტულ ბრძოლებსა და სამხედრო კამპანიებში სანდო წყაროებით დეტალურად ცნობილი არ არის. ამიტომ მის სახელთან კონკრეტული ომების დაკავშირება მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება, თუ ამას შესაბამისი პირველწყარო ადასტურებს.
# ისტორიული მნიშვნელობადამნაზეს მეფობა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ეგრისის პოლიტიკური
და რელიგიური ორიენტაციის ცვლილების თვალსაზრისით. იგი გუბაზ I-ის შემდეგ მმართველი იყო და ირანის მხარეს იდგა, ხოლო მისი გარდაცვალების შემდეგ მისმა ვაჟმა წათე I-მა ქრისტიანობა მიიღო და ბიზანტიასთან დაახლოებული პოლიტიკური კურსი აირჩია. ამგვარად, დამნაზესა და წათე I-ის ეპოქებს შორის ჩანს მნიშვნელოვანი ცვლილება, რომელმაც ეგრისის სამეფოს შემდგომი ისტორია განსაზღვრა.
მნიშვნელოვანი თარიღები
V საუკუნის მეორე ნახევარი — დამნაზეს მმართველობის პერიოდის დასაწყისი. 523 წელი — დამნაზეს გარდაცვალება და მისი ვაჟის, წათე I-ის, გამეფება.
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
გუბაზ I — დამნაზეს მამა და ეგრისის მეფე. წათე I — დამნაზეს ვაჟი და ეგრისის მეფე. იუსტინე I — ბიზანტიის იმპერატორი, რომელმაც წათე I ეგრისის მეფედ დაამტკიცა.
დასკვნადამნაზე V საუკუნის მეორე ნახევრისა და VI საუკუნის დასაწყისის ეგრისის
მნიშვნელოვანი მეფეა. იგი გუბაზ I-ის ვაჟი და წათე I-ის მამა იყო. მისი მმართველობის ყველაზე მნიშვნელოვანი თავისებურება ირანისადმი პოლიტიკური და რელიგიური ორიენტაცია იყო. დამნაზე ბიზანტიის საპირისპიროდ ირანის მხარეს იდგა და მაზდეანობას ემხრობოდა. 523 წელს მისი გარდაცვალების შემდეგ კი მისმა ვაჟმა წათე I-მა ქრისტიანობა მიიღო და ეგრისის პოლიტიკური კურსი კვლავ ბიზანტიისკენ შემოაბრუნა.
წყაროები
წყარო მალე დაემატება.