დავით VIII
1293–1311
წარმოშობა და ოჯახი
დავით VIII მიეკუთვნებოდა ბაგრატიონთა სამეფო დინასტიას. იგი იყო ტრაგიკული ბედის მქონე საქართველოს მეფის, დემეტრე II თავდადებულის უფროსი შვილი. დედის მხრიდან იგი ტრაპიზონის იმპერიის მმართველი სახლის — დიდი კომნენოსების წარმომადგენელი იყო (მისი დედა იყო ტრაპიზონის იმპერატორის, მანუელ I-ის ქალიშვილი).
ბავშვობა და ტახტზე ასვლა
უფლისწულის ბავშვობა და ახალგაზრდობა დაემთხვა საქართველოსთვის პოლიტიკურად extremadamente მძიმე პერიოდს, როდესაც ქვეყანა მონღოლთა ილხანების მძიმე ჰეგემონიის ქვეშ იმყოფებოდა. 1284 წლიდან იგი იზრდებოდა ტარსაიჭ ორბელის დაკვეთითა და ოჯახში. მას შემდეგ, რაც მამამისი, დემეტრე II მონღოლთა ურდოში წავიდა და გმირულად აღასრულა სიცოცხლე, ქვეყანაში პოლიტიკური ვაკუუმი შეიქმნა. 1291–1292 წლებში დავითი მონაწილეობდა ილხანთა ყაენის, ქეიღათუს მიერ მცირე აზიაში (რუმის სასულთნოში) მოწყობილ სამხედრო ლაშქრობაში აჯანყების ჩასაქრობად. ამ ლაშქრობაში გამოჩენილი მხედრული აქტივობისა და ერთგულების ნიშნად, 1293 წელს ქეიღათუ ყაენმა დავითი აღმოსავლეთ საქართველოს მეფედ დაამტკიცა. ფაქტობრივად, მისი სამფლობელო ვრცელდებოდა აღმოსავლეთ საქართველოზე, რადგან დასავლეთ საქართველო (იმერეთი) იმ დროისთვის უკვე გამოყოფილი იყო და ბაგრატიონთა სხვა შტო განაგებდა.
შიდა პოლიტიკა და მრავალმეფიანობა
დავით VIII-ის მმართველობა დაემთხვა ე.წ. „მრავალმეფიანობის“ პერიოდს. მონღოლური მმართველობის წინააღმდეგ მიმართულმა დაუმორჩილებლობამ და შიდაფეოდალურმა დაპირისპირებებმა გამოიწვია ის, რომ ილხანებმა საქართველოს დასასუსტებლად ტახტზე მისი ძმები დასვეს საპროტესტოდ. 1298 წელს მონღოლებმა ტახტზე აიყვანეს დავითის უმცროსი ძმა ვახტანგ III, ხოლო 1299 წელს — გიორგი V (შემდგომში „ბრწყინვალედ“ წოდებული). ამრიგად, აღმოსავლეთ საქართველოში ერთდროულად რამდენიმე მეფე იწოდებოდა ხელმწიფედ, ქვეყანა კი ფრაგმენტებად და ფაქტობრივად პოლიტიკურ ქაოსად იქცა.
საგარეო პოლიტიკა და კონფლიქტი ილხანებთან
დავით VIII ცდილობდა მანევრირებას ილხანთა სახელმწიფოს შიგნით არსებულ დაპირისპირებებს შორის. 1295 წელს იგი მხარს უჭერდა ყაენის ტახტის პრეტენდენტ ბაიდუს. თუმცა, ბაიდუს დამარცხებისა და ყაზან-ყაენის გამეფების შემდეგ, პოლიტიკური ვითარება რადიკალურად შეიცვალა. 1297 წელს ყაზან-ყაენმა დავით VIII ილხანთა ურდოში (თაბრიზში) იხმო. მეფემ, რომელსაც კარგად ახსოვდა მამამისის — დემეტრე II-ის ტრაგიკული აღსასრული მონღოლთა ბანაკში, სწორად შეაფასა საფრთხე, უარი თქვა ყაენთან ჩასვლაზე და ღია დაუმორჩილებლობა და აჯანყება გამოაცხადა.
ომები და მნიშვნელოვანი ბრძოლები
ყაზან-ყაენმა დაუმორჩილებელი ქართველი მეფის დასასჯელად აღმოსავლეთ საქართველოში რამდენიმე სადამსჯელო ექსპედიცია გამოგზავნა. რადგან ღია ველზე მონღოლთა მრავალრიცხოვან ლაშქართან შებრძოლება შეუძლებელი იყო, დავით VIII-მ პარტიზანული ომის ტაქტიკა აირჩია. იგი გამაგრდა მთიულეთის მიუდგომელ მთებსა და სიმაგრეებში (კერძოდ, ცისკრის ციხესთან), სადაც წარმატებით იგერიებდა მტრის შეტევებს და მძიმე მარცხი აგემა მონღოლთა რაზმებს. მიუხედავად ამისა, ომმა ქვეყანა ამოწურა: ოსთა ბელადმა ოშ-ბაგათარმა ისარგებლა მდგომარეობით, დაარბია ქართლი და გორის ციხეც კი დაიკავა.
გარდაცვალება და მემკვიდრეობა
დავით VIII გარდაიცვალა 1311 წელს, ძალზე რთულ პოლიტიკურ ვითარებაში, როდესაც ქვეყანა ჯერ კიდევ გათიშული და დასუსტებული იყო. მისი სიკვდილით დასრულდა მმართველობის ეს ძალზე დაძაბული ეტაპი. მიუხედავად იმისა, რომ მისმა პოლიტიკამ ვერ უზრუნველყო ქვეყნისუყურადღებო გაერთიანება, მისმა წინააღმდეგობამ და ილხანთა წინაშე მორჩილებაზე უარის თქმამ აჩვენა ბაგრატიონთა დინასტიის მტკიცე სურვილი, შეენარჩუნებინათ ეროვნული სუვერენიტეტი უცხოური იმპერიის წნეხის პირობებში.
1273/1274 — დავით VIII-ის დაბადება
1293 — დავით VIII-ის აღმოსავლეთ საქართველოს მეფედ დამტკიცება ყეიღათუ ყაენის მიერ 1297 — დავით VIII-ის უარი ყაზან-ყაენთან ჩასვლაზე და ღია აჯანყების დაწყება
ქეიღათუ (ქეღათუ) — ილხანთა ყაენი, რომელმაც დავითი მეფედ დაამტკიცა
ყაზან-ყაენი — ილხანთა მმართველი, რომელთანაც დავით VIII-ს შეიარაღებული კონფლიქტი ჰქონდა გიორგი V (ბრწყინვალე) — დავით VIII-ის ძმა, რომელიც მონღოლთა მიერ ტახტზე იქნა აყვანილი საპროტესტოდ
წყაროები
წყარო მალე დაემატება.