დავით VI ნარინი
1246–1259
წარმოშობა და ოჯახი
დავით VI ნარინი მიეკუთვნება ბაგრატიონთა სამეფო დინასტიას. იგი იყო საქართველოს დედოფლის, რუსუდანისა და თურქ-სელჩუკთა წარმომადგენლის (მოგეს ბაგრატიონის) ძე. დედის მხრიდან იგი წარმოადგენდა თამარ მეფისა და დავით სოსლანის შთამომავალს. დავითს ჰყავდა და — თამარი. იგი ორჯერ იყო დაქორწინებული: პირველად მან იქორწინა მონღოლთა კარზე ცნობილ პოლიტიკურ მოღვაწეზე, თუმცა მისი ყველაზე ცნობილი ქორწინება აკავშირებდა პალეოლოგების დინასტიასთან — მისი მეუღლე გახდა ტრაპიზონის იმპერატორის ასული თამარა (ან სხვა წყაროებით ბიზანტიური არისტოკრატიის წარმომადგენელი). მას შეეძინა რამდენიმე შვილი, მათ შორის მომავალი მეფეები ვახტანგი და კონსტანტინე.
ტახტზე ასვლა
დავით VI-ის ტახტზე ასვლას წინ უძღოდა რთული პოლიტიკური პროცესები. დედის, რუსუდანის გარდაცვალების შემდეგ, საქართველოში შეიქმნა ე.წ. „უძეობის“ პერიოდი. დავითი ბავშვობიდანვე იმყოფებოდა მონღოლთა დიდ ყაენთან კარზე (ყარაყორუმში), რათა მიეღო ლეგიტიმაცია საქართველოს ტახტზე. მონღოლთა ყაენმა იგი საქართველოს მეფედ დაამტკიცა, თუმცა, იმავდროულად, მონღოლებმა ტახტი გაუყეს მეორე დავითს (გიორგი ლაშას ძის უკანონო შვილს, დავით VII ულუს). ამგვარად, საქართველოში დაიწყო ორი დავითის ერთდროული მმართველობის ხანა, სადაც დავით VI ნარინი ძირითადად დასავლეთ საქართველოს (იგივე იმერეთის) მეფედ ჩამოყალიბდა, ხოლო დავით VII აღმოსავლეთ საქართველოში მეფობდა.
შიდა პოლიტიკა
დავით VI ნარინის შიდა პოლიტიკა ორიენტირებული იყო დასავლეთ საქართველოში ცენტრალური ხელისუფლების განმტკიცებაზე და ქვეყნის იმ ნაწილის გადარჩენაზე, რომელიც მონღოლთა პირდაპირი ოკუპაციისგან მეტნაკლებად თავისუფალი იყო. რადგან ქვეყანა ორ ნაწილად გაიყო, მან შეძლო ქუთაისში დამოუკიდებელი სამეფო კარის, მმართველობითი სტრუქტურებისა და საეკლესიო ცენტრების შენარჩუნება, რითაც დასავლეთ საქართველო შემდგომში მნიშვნელოვან პოლიტიკურ და კულტურულ თავშესაფრად იქცა.
საგარეო პოლიტიკა
დავით VI-ის საგარეო პოლიტიკა აგებული იყო მონღოლთა იმპერიის ზეწოლასთან მანევრირებაზე. განსხვავებით აღმოსავლეთ საქართველოს მეფისგან, დავით ნარინმა შეძლო გარკვეული დისტანციის დაჭერა მონღოლთა ცენტრალური ხელისუფლებისგან. იგი აქტიურ დიპლომატიურ ურთიერთობებს აწარმოებდა ბიზანტიის იმპერიასთან, ტრაპიზონის იმპერიასთან და მამლუქურ ეგვიპტესთან, რათა შეემცირებინა მონღოლთა დამანგრეველი გავლენა თავის სამფლობელოზე.
ომები და მნიშვნელოვანი ბრძოლები
მისი მმართველობის პერიოდში დავით VI მონაწილეობდა მრავალ სამხედრო კამპანიაში. იგი იძულებული იყო მონღოლთა მოთხოვნით მონაწილეობა მიეღო მათ სალაშქრო ოპერაციებში, თუმცა მოგვიანებით მან ღია შეიარაღებული წინააღმდეგობა გაუწია მონღოლებს. დასავლეთ საქართველოში მან არაერთხელ მოიგერია მონღოლთა დამსჯელი ექსპედიციები. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი ბრძოლები მამლუქებთან და მონღოლთა წინააღმდეგ მიმართული სამხედრო კამპანიები, რომლებმაც უზრუნველყვეს დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიების დაცვა.
ტერიტორიული ცვლილებები და სამეფოს გაფართოება/შემცირება
დავით VI ნარინის მეფობისას საქართველო ფაქტობრივად ორ დამოუკიდებელ სამეფოდ გაიყო. მიუხედავად იმისა, რომ ერთიანი სახელმწიფოს იდეა ფორმალურად შენარჩუნდა, დავითი პრაქტიკულად დასავლეთ საქართველოს (აბსოლუტურად მთელი ეგრეთ-იმერეთის, რაჭა-ლეჩხუმის, გურია-სამეგრელოს და აფხაზეთის) სუვერენული მმართველი გახდა. მან შეძლო თავისი გავლენის გავრცელება ტრაპიზონის იმპერიის ზოგიერთ პროვინციაზეც.
ურთიერთობები სხვა სახელმწიფოებთან
დავით VI წარმატებულ დიპლომატიურ ურთიერთობებს აწარმოებდა მეზობელ და შორეულ სახელმწიფოებთან. იგი განსაკუთრებულ კავშირებს ამყარებდა ეგვიპტის მამლუქ სულთან ბეიბარსთან, რომელიც მონღოლთა მთავარი მოწინააღმდეგე იყო რეგიონში. ამ ალიანსმა საშუალება მისცა დავითს, ეფექტიანად დაეცვა თავისი სამეფო მონღოლთა აგრესიისგან. გარდა ამისა, მან მჭიდრო დინასტიური და პოლიტიკური კავშირები შეინარჩუნა ბიზანტიასთან.
რელიგია, კულტურა და განათლება
დასავლეთ საქართველოს დამოუკიდებელმა პოლიტიკურმა სტატუსმა ხელი შეუწყო იქ რელიგიური და კულტურული ცხოვრების გააქტიურებას. დავით ნარინი მფარველობდა ეკლესია-მონასტრებს, აშენებდა და აახლებდა ტაძრებს. მისი მმართველობისას დასავლეთ საქართველო (განსაკუთრებით გელათისა და მოქემის საეპისკოპოსოები) იქცა ქართული წიგნიერებისა და სულიერების მთავარ ცენტრად.
მისი მმართველობის პერიოდში მომხდარი მნიშვნელოვანი მოვლენები
მისი მეფობის ყველაზე მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო საქართველოს სამეფოს ორ ნაწილად გაყოფა (დასავლეთ და აღმოსავლეთ სამეფოებად) და დავით ნარინის მიერ დასავლეთ საქართველოში ძლიერი პოლიტიკური ცენტრის ჩამოყალიბება. ასევე ისტორიული მნიშვნელობისაა მისი ღია დაპირისპირება მონღოლებთან და კავშირის დამყარება ეგვიპტის სულთანთან.
გარდაცვალება და მემკვიდრეობა
დავით VI ნარინი გარდაიცვალა 1293 წელს, ქალაქ ქუთაისში. მისი გარდაცვალების შემდეგ დასავლეთ საქართველოს ტახტი მისმა ძემ, ვახტანგ II-მ დაიკავა. მისი მემკვიდრეობა არის პრაქტიკულად გადარჩენილი და დამოუკიდებელი დასავლეთ საქართველოს სამეფო, რომელმაც შეძლო მონღოლთა პირდაპირი ბატონობის აცილება და ქართული სახელმწიფოებრიობის კლასიკური ტრადიციების შენარჩუნება.
მისი ისტორიული მნიშვნელობა
ისტორიულ მეხსიერებაში დავით VI ნარინი შეფასებულია, როგორც წინდახედული, ენერგიული და ბრძენი მმართველი. მან მოახერხა უმძიმეს გეოპოლიტიკურ კრიზისში, მონღოლთა იმპერიის პიკის დროს, შეენარჩუნებინა ქართული სახელმწიფოებობრივი ერთეული დასავლეთ საქართველოში, რამაც გადაარჩინა ქვეყნის მნიშვნელოვანი ნაწილი სრული განადგურებისგან.
მნიშვნელოვანი თარიღები
1245 — რუსუდანის გარდაცვალება და მმართველობის დაწყება. 1259 — დავით ნარინის ღია აჯანყება მონღოლთა წინააღმდეგ და დასავლეთ საქართველოში განცალკევება. 1293 — დავით VI ნარინის გარდაცვალება.
მნიშვნელოვანი პიროვნებები
რუსუდანი — საქართველოს მეფე, დავით VI-ის დედა. დავით VII ულუ — საქართველოს მეფე (აღმოსავლეთ საქართველოს მმართველი). ბეიბარს I — ეგვიპტის მამლუქი სულთანი, დავით ნარინის მოკავშირე. ვახტანგ II — დავით VI-ის ძე და მემკვიდრე.
წყაროები
წყარო მალე დაემატება.