ბაგრატ V
1360–1393
წარმოშობა და ოჯახი
ბაგრატ V დიდი ბაგრატიონთა დინასტიის წარმომადგენელი, საქართველოს მეფის, დავით IX-ის ძე იყო. მისი მეუღლეები იყვნენ ელენე (რომელიც 1366 წელს შავი ჭირის ეპიდემიას შეეწირა) და ტრაპიზონის იმპერატორ იოანე-ალექსი III-ის ასული ანა კომნენოსი. ბაგრატ V-ს ჰყავდა შვილები: გიორგი VII, კონსტანტინე I, დავითი და ულუმპია.
ბავშვობა და ტახტზე ასვლა
მამამისის, დავით IX-ის გარდაცვალების შემდეგ, 1360 წელს, ბაგრატი ქუთაისში ეკურთხა საქართველოს მეფედ. თანამედროვე და მომდევნო პერიოდის ისტორიკოსები მას ახასიათებდნენ როგორც მხნე, ტანით ძლიერ, გამოჩენილ სარდალსა და სამხედრო საქმეში დახელოვნებულ მონარქს.
შიდა პოლიტიკა
ბაგრატ V-ის მმართველობის დასაწყისში ქვეყანა მძიმე სოციალურ-ეკონომიკურ მდგომარეობაში იმყოფებოდა, რაც შავი ჭირის პანდემიამ კიდევ უფრო დაამძიმა. მიუხედავად ამ სირთულეებისა და სამეფოს დაშლისკენ მიდრეკილი ტენდენციებისა, ბაგრატ V-მ შეძლო ცენტრალური ხელისუფლების ავტორიტეტის შენარჩუნება მთელი საქართველოს მასშტაბით.
ომები და მნიშვნელოვანი ბრძოლები
ბაგრატ V-ის მეფობის პერიოდი მჭიდროდ არის დაკავშირებული თემურ ლენგის დამპყრობლურ ლაშქრობებთან. 1386 წლის შემოდგომაზე, როდესაც თემურ ლენგი სამცხის გავლით საქართველოში შემოიჭრა, ბაგრატ V თბილისში იყო გამაგრებული და სასტიკი წინააღმდეგობა გაუწია მტერს. თბილისის დაცემის შემდეგ მეფე ტყვედ ჩავარდა. არსებული ცნობების მიხედვით, თემურ ლენგმა მას გამაჰმადიანება მოსთხოვა; ბაგრატი თავდაპირველად უარს აცხადებდა, თუმცა მოგვიანებით იძულებული გახდა დათანხმებოდა, რათა ტყვეობიდან თავი დაეღწია და ბრძოლა გაეგრძელებინა. განთავისუფლების შემდეგ, ბაგრატმა საიდუმლოდ აცნობა თავის ვაჟს, გიორგის, მტრის ჯარის განადგურების გეგმა, რის შედეგადაც ქართველებმა მეფე დაიხსნეს. 1387 წელს, თემურ ლენგის მეორე შემოსევისას, ბაგრატმა და გიორგიმ მოსახლეობის დახიზვნა და ორგანიზებული წინააღმდეგობის გაწევა შეძლეს.
ტერიტორიული ცვლილებები და სამეფოს გაფართოება/შემცირება
ბაგრატ V-ის სამეფოს საზღვრები მოიცავდა მაკრიალის ხეობას, აჭარას, შავშეთ-კლარჯეთს, მესხეთსა და ანისის ოლქს. მისი ხელისუფლებისადმი ლოიალურნი იყვნენ დვალეთისა და ოსეთის რეგიონებიც.
გარდაცვალება და მემკვიდრეობა
ბაგრატ V გარდაიცვალა 1393 წელს. ტახტზე მისი მემკვიდრე გიორგი VII ავიდა.
მისი ისტორიული მნიშვნელობა
ქართული და სომხური საისტორიო მწერლობა ბაგრატ V-ს „დიდის“, „ძლევამოსილისა“ და „ძლიერის“ ეპითეტებით მოიხსენიებს. იგი ისტორიაში დარჩა როგორც მონარქი, რომელიც ცდილობდა ქვეყნის მთლიანობის შენარჩუნებას გარე აგრესიისა და მძიმე პოლიტიკური კრიზისების ფონზე.
წყაროები
წყარო მალე დაემატება.