ადარნასე I შავლიანი
871–873 (უზურპატორი)
წარმოშობა და ოჯახი
ადარნასე შავლიანი ივანე შავლიანის ძე იყო. ივანემ დაახლოებით 868 წელს გიორგი I აღწეფელის შემდეგ აფხაზთა სამეფოს ტახტი დაიკავა და ამით შავლიანთა მმართველობა დაიწყო. ივანე შავლიანმა თავისი ხელისუფლების გასამყარებლად ადარნასე გვარამ მამფლის ასულზე დააქორწინა. ამ ქორწინებით შავლიანთა საგვარეულო ბაგრატიონთა გავლენიან ოჯახს დაუკავშირდა. ადარნასეს მეუღლე გვარამ მამფლის ასული იყო. ამ ქორწინებას მნიშვნელოვანი პოლიტიკური მნიშვნელობა ჰქონდა, რადგან შავლიანები ცდილობდნენ თავიანთი ხელისუფლების ლეგიტიმაციისა და პოლიტიკური კავშირების განმტკიცებას.
ტახტზე ასვლა
დაახლოებით 880 წელს, მამის, ივანე შავლიანის, გარდაცვალების შემდეგ, ადარნასემ აფხაზთა სამეფოს ტახტი დაიკავა. ამ დროისთვის შავლიანთა დინასტია უკვე დაახლოებით ათი წლის განმავლობაში მართავდა აფხაზთა სამეფოს. თუმცა მათი ხელისუფლების ლეგიტიმურობა სერიოზული პრობლემის წინაშე იდგა, რადგან ტახტის კანონიერი მემკვიდრე ბაგრატი,გიორგი I-ის ძე, ცოცხალი იყო და ბიზანტიის იმპერიაში იმყოფებოდა. ბაგრატმა ბიზანტიის იმპერატორის მხარდაჭერა მიიღო და ტახტის დასაბრუნებლად დასავლეთ საქართველოში დაბრუნებისთვის მოემზადა.
შიდა პოლიტიკა
ადარნასე შავლიანის საშინაო პოლიტიკის შესახებ დეტალური ცნობები შემონახული არ არის. ცნობილია, რომ იგი მამის პოლიტიკას აგრძელებდა და ცდილობდა შავლიანთა ხელისუფლების შენარჩუნებას. შავლიანთა მთავარი პოლიტიკური მიზანი იყო აფხაზთა სამეფოს ტახტზე საკუთარი დინასტიის დამკვიდრება. ამისთვის მნიშვნელოვანი იყო ბაგრატიონებთან ნათესაური კავშირის შექმნაც, რაც ივანე შავლიანის დროს ადარნასეს ქორწინებით განხორციელდა.
ბრძოლა პოლიტიკური ჰეგემონობისთვის
ადარნასეს მმართველობა იმ პერიოდის საერთო ქართული პოლიტიკური ბრძოლის ნაწილია, როდესაც აფხაზთა სამეფო, ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონები და სხვა ქართული პოლიტიკური ძალები ცდილობდნენ საკუთარი გავლენის გაფართოებას. საქართველოს ენციკლოპედიის მიხედვით, ივანე და ადარნასე შავლიანები წინა დინასტიის მეფეთა მსგავსად განაგრძობდნენ ბრძოლას საქართველოში პოლიტიკური ჰეგემონობის მოსაპოვებლად. ამ ბრძოლაში აფხაზთა სამეფოს მნიშვნელოვანი ინტერესები ჰქონდა შიდა ქართლთან დაკავშირებითაც, სადაც დასავლეთ საქართველოს მეფეები პოლიტიკური გავლენის განმტკიცებას ცდილობდნენ.## ურთიერთობა ბაგრატთან ადარნასეს მეფობის მთავარი პოლიტიკური გამოწვევა ბაგრატი იყო. ბაგრატი დემეტრე II-ის ვაჟი და გიორგი I აღწეფელის ძმისშვილი იყო. გიორგი I-ის გარდაცვალების შემდეგ იგი აფხაზთა ტახტის კანონიერ მემკვიდრედ მიიჩნეოდა, თუმცა ივანე შავლიანმა ტახტი დაიკავა და ბაგრატი იძულებული გახდა ბიზანტიაში გაქცეულიყო. ბიზანტიის მხარდაჭერით ბაგრატი დასავლეთ საქართველოში დაბრუნდა. ამ დროისთვის აფხაზთა სამეფოს ტახტზე უკვე ადარნასე შავლიანი იჯდა. დაპირისპირება საბოლოოდ სამხედრო ბრძოლაში გადაიზარდა. 887 წელს ბაგრატმა ადარნასე დაამარცხა და მოკლა, რის შემდეგაც თავად დაიკავა აფხაზთა სამეფოს ტახტი.
ბიზანტიის როლი
ადარნასეს წინააღმდეგ ბრძოლაში ბიზანტიის იმპერიამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა. ბაგრატი, რომელიც ივანე შავლიანის გამეფების შემდეგ ბიზანტიაში გაიქცა, იმპერატორის მხარდაჭერით დაბრუნდა დასავლეთ საქართველოში. ამ დახმარებამ მას საშუალება მისცა შავლიანთა ხელისუფლების წინააღმდეგ ბრძოლა დაეწყო. ამრიგად, ადარნასეს მმართველობის დასასრულს აფხაზთა სამეფოს დინასტიურ ბრძოლაში ბიზანტიის ჩარევა ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორი გახდა.
ურთიერთობა ბაგრატიონებთანადარნასეს ოჯახური კავშირი ბაგრატიონთა საგვარეულოსთან
მამის მიერ იყო უზრუნველყოფილი. ივანე შავლიანმა ადარნასე გვარამ მამფლის ასულზე დააქორწინა. ეს კავშირი მხოლოდ ოჯახური ურთიერთობა არ ყოფილა. იმ პერიოდში გავლენიან საგვარეულოებთან ნათესაური ურთიერთობა მმართველი სახლის პოლიტიკური მდგომარეობის განმტკიცების ერთ-ერთი საშუალება იყო. მიუხედავად ამისა, ბაგრატიონთა მხარდაჭერით საბოლოოდ სწორედ ბაგრატმა შეძლო შავლიანთა ხელისუფლების დამხობა და აფხაზთა სამეფოს ტახტის დაბრუნება. GGeorgian Encyclopedia+1
ტერიტორიული მდგომარეობა
ადარნასეს მეფობის პერიოდში აფხაზთა სამეფოს ტერიტორიული მდგომარეობის შესახებ დეტალური ცნობები არ არის შემონახული. თუმცა მისი მმართველობის პერიოდი დაემთხვა იმ პროცესს, როდესაც აფხაზთა სამეფო ცდილობდა დასავლეთ საქართველოს ფარგლებს გარეთ პოლიტიკური გავლენის შენარჩუნებასა და გაფართოებას. შავლიანთა მმართველობის პერიოდში აფხაზთა სამეფომ შიდა ქართლში ადრე მოპოვებული პოლიტიკური მდგომარეობა ვერ შეინარჩუნა.
რელიგია, კულტურა და განათლება
ადარნასე შავლიანის კონკრეტული რელიგიური, კულტურული ან საგანმანათლებლო საქმიანობის შესახებ სანდო ცნობები შემონახული არ არის.
მისი მმართველობის პერიოდში მნიშვნელოვანი
მოვლენებიდაახლოებით 880 — ადარნასე შავლიანი აფხაზთა მეფე გახდა. 881 — ტაო-კლარჯეთში მნიშვნელოვანი დინასტიური დაპირისპირება დაიწყო; ამავე პერიოდში ბაგრატმა ბიზანტიის მხარდაჭერა მიიღო აფხაზთა ტახტის დასაბრუნებლად. IX საუკუნის 80-იანი წლები — ადარნასე აგრძელებდა შავლიანთა პოლიტიკური ხელისუფლების შენარჩუნებისთვის ბრძოლას. 887 — ბაგრატმა დაამარცხა და მოკლა ადარნასე შავლიანი და აფხაზთა სამეფოს ტახტი დაიკავა. ამით შავლიანთა მმართველობა დასრულდა.
გარდაცვალება და მემკვიდრეობა
ადარნასე შავლიანი დაახლოებით 887 წელს მოკლეს ბაგრატის მიერ. მისი სიკვდილის შემდეგ შავლიანთა მმართველობა დასრულდა. აფხაზთა სამეფოს ტახტზე კვლავ ლეონ II-ის შთამომავალი, ბაგრატი, ავიდა. ბაგრატი აფხაზთა სამეფოს 886–893 წლებში მართავდა. ადარნასეს სიკვდილით დასრულდა შავლიანთა ხანმოკლე დინასტიური მმართველობა, რომელიც ივანე შავლიანის გამეფებით დაახლოებით 868 წელს დაიწყო და დაახლოებით ორი ათწლეულის განმავლობაში გაგრძელდა. საქართველოს ენციკლოპედია აღნიშნავს, რომ იოანე და ადარნასე შავლიანებს აფხაზთა სამეფოს ტახტი დაახლოებით 20 წლის განმავლობაში ეკავათ.
ისტორიული მნიშვნელობაადარნასე შავლიანის ისტორიული მნიშვნელობა უპირველესად
აფხაზთა სამეფოში შავლიანთა დინასტიის მმართველობას უკავშირდება. მისი მეფობა გაგრძელება იყო იმ დინასტიური ცვლილებისა, რომელიც გიორგი I-ის გარდაცვალების შემდეგ დაიწყო. შავლიანებმა შეძლეს აფხაზთა სამეფოს ტახტის ხელში ჩაგდება, თუმცა მათი ხელისუფლება ხანგრძლივი ვერ აღმოჩნდა. ადარნასეს მმართველობის დასრულება მნიშვნელოვანი გარდატეხა იყო აფხაზთა სამეფოს ისტორიაში. ბაგრატის გამარჯვებით ტახტი კვლავ ძველ სამეფო დინასტიას დაუბრუნდა და აფხაზთა სამეფოში ახალი პოლიტიკური ეტაპი დაიწყო. ადარნასეს პერიოდი ასევე მნიშვნელოვანია იმით, რომ აფხაზთა სამეფოს ისტორია ამ დროს მჭიდროდ გადაიკვეთა ბიზანტიის იმპერიისა და ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთა პოლიტიკური ინტერესებით. მისი დამხობა მხოლოდ შიდა დინასტიური დაპირისპირების შედეგი არ ყოფილა — ბაგრატის დაბრუნებაში ბიზანტიის მხარდაჭერამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა.
მნიშვნელოვანი თარიღები
დაახლოებით 880 — ადარნასე შავლიანი აფხაზთა მეფე გახდა. 881 — ბაგრატმა ბიზანტიის მხარდაჭერა მიიღო და აფხაზთა ტახტის დასაბრუნებლად ბრძოლა დაიწყო. 887 — ბაგრატმა ადარნასე შავლიანი დაამარცხა და მოკლა; შავლიანთა მმართველობა დასრულდა. 887 — აფხაზთა სამეფოს ტახტი ბაგრატ I-მა დაიკავა.
მნიშვნელოვანი პიროვნებებიივანე (იოანე) შავლიანი — ადარნასეს მამა და აფხაზთა მეფე,
რომელმაც შავლიანთა მმართველობა დაიწყო. ბაგრატი — გიორგი I-ის ძე და აფხაზთა ტახტის კანონიერი მემკვიდრე, რომელმაც ადარნასე დაამარცხა და მოკლა. გიორგი I აღწეფელი — აფხაზთა მეფე, რომლის გარდაცვალების შემდეგაც შავლიანებმა ტახტი დაიკავეს. გვარამ მამფალი — ბაგრატიონთა საგვარეულოს წარმომადგენელი, რომლის ასულზეც ადარნასე იყო დაქორწინებული. ბიზანტიის იმპერატორი — ბაგრატის მხარდამჭერი აფხაზთა ტახტის დასაბრუნებლად ბრძოლაში.
წყაროები
წყარო მალე დაემატება.